Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » Τ34
Τ34
iron curtain

Aφιέρωμα σε ένα από τα σημαντικά άρματα μάχης του 20ού αιώνα

Οι υποδομές για την πολεμική βιομηχανία της Σοβιετικής Ένωσης σε επίπεδο οχημάτων κατασκευάστηκαν την περίοδο 1927-1929 με τη μορφή τεράστιων βιομηχανικών εγκαταστάσεων στο Στάλινγκραντ, στο Γιαροσλάβλ, στο Τσελιάμπινσκ, στη Μόσχα και στο Γκόρκι, οι οποίες παρήγαγαν αγροτικά μηχανήματα και τρακτέρ. Το 1931 οι εγκαταστάσεις αυτές τροποποιήθηκαν, ώστε να μπορούν να κατασκευάσουν οπλικά συστήματα. Τότε προέκυψαν τα άρματα μάχης T26 και ΒΤ-5, αρκετά από τα οποία στάλθηκαν ως στρατιωτική βοήθεια στη δημοκρατική κυβέρνηση της Ισπανίας, προκειμένου εκείνη να αποκρούσει τα στρατεύματα του Φράνκο. Το 1937 και με τις επεκτατικές διαθέσεις των Ναζί να είναι έκδηλες, αποφασίστηκε η δημιουργία μιας νέας γενιάς αρμάτων, περισσότερο σύγχρονων και ανθεκτικών. Ο Mikhail Ilyich Koshkin ήταν ο μηχανικός που σχεδίασε το επόμενο άρμα, ξεκινώντας από τα Α-20 και Α-32, που ήταν οι προπομποί του Τ34. Υπάρχει μια θεωρία που αναφέρει ότι ένας άλλος άρχισε τη δουλειά, ο οποίος εκτελέστηκε στις σταλινικές εκκαθαρίσεις, ωστόσο τα στοιχεία δεν είναι αρκετά για να επιβεβαιωθεί. Ο Koshkin έπαθε πνευμονία και πέθανε αιφνιδιαστικά το 1940, στη διάρκεια μιας εξαντλητικής δοκιμαστικής πορείας του άρματος από το Χάρκοβο στη Μόσχα, μήκους 2.000 χλμ. Ωστόσο, είχε προλάβει να δώσει οριστική ομορφή στο δημιούργημά του, τοποθετώντας του και το εξελιγμένο σύστημα ανάρτησης που προϋπήρχε στο ΒΤ-5, το οποίο είχε σχεδιάσει ο αμερικανός μηχανικός Walter Christie. Η επιλογή diesel μηχανικού συνόλου έγινε για να αποφευχθούν οι εκρήξεις όταν το άρμα δεχόταν σφοδρά πυρά, όπως συχνά συνέβαινε με τους βενζινοκινητήρες των αρμάτων που υπηρετούσαν παλαιότερα στην Ισπανία. Ο 12κύλινδρος κινητήρας του, σχεδιασμένος από τον Konstantin Chelpan και την ομάδα του, κατασκευαζόταν στις εγκαταστάσεις της Kharkiv Locomotive.


Από το Στάλινγκραντ στο Βερολίνο

Από τον Οκτώβριο του 1941, η διείσδυση των Ναζί στο σοβιετικό έδαφος είχε αρχίσει να ανακόπτεται. Το σχέδιο Μπαρμπαρόσα δε μπορούσε να τους πάει πιο πέρα, καθώς προέκυψαν συσσωρευμένα προβλήματα επιμελητείας λόγω της μεγάλης απόστασης από τους κύριους σταθμούς ανεφοδιασμού, αλλά και της ασυμβατότητας των γερμανικών τραίνων με τις σοβιετικές σιδηροτροχιές. Παράλληλα είχε δώσει το παρών ο στρατηγός χειμώνας και η τακτική της καμένης γης από τους υποχωρούντες αμυνόμενους, με συνέπεια οι δυσκολίες να είναι ακόμη μεγαλύτερες. Η ναζιστική στρατιά επρόκειτο να έχει το τέλος της Μεγάλης Στρατιάς του Ναπολέοντα, ωστόσο υπήρχαν πολλά ακόμη να γίνουν, πριν καταλήξει έτσι. Ένας μεγάλος αριθμός μεραρχιών της κατευθύνθηκε προς το νότο, ωστε να προλάβουν να πάρουν τα πετρέλαια της Κασπίας και των εγγύς περιοχών, όμως στο Στάλινγκραντ βρήκαν μπροστά τους ένα στρατό αποφασισμένο να μην κάνει βήμα πίσω. Στην υπηρεσία του υπήρχε ένα άρμα, το Τ34, που το είχαν αντιμετωπίσει νωρίτερα στη Λευκορωσία και αλλού. Απλό στην κατασκευή του, οικονομικό, αξιόπιστο και αξιόμαχο προσέφερε τα μέγιστα στη νίκη του Κόκκινου Στρατού, στην πόλη που έφερε το όνομα του δικτάτορα της χώρας. Η αξία του σοβιετικού τεθωρακισμένου κατέστη απόλυτα κατανοητή από τον εχθρό στην γιγάντια αρματομαχία του Kursk το 1943. Το ταχύτατο και κάτω των 30 τόνων Τ34 υπερτερούσε φανερά έναντι των Panzer στη διέλευση λασπωδών εδαφών με σχετικό βάθος, πλεονέκτημα που αποδείχθηκε πολύτιμο στη συγκεκριμένη μάχη, αλλά και αργότερα. Προχωρώντας η χρονιά ήταν φανερό πως η πλάστιγγα είχε γείρει υπέρ των Συμμάχων: Οι Ναζί είχαν αποχωρήσει από τη Βόρειο Αφρική χωρίς να καταφέρουν τον στόχο τους, ενώ είχαν να αντιμετωπίσουν και τις στρατιές που εισέβαλλαν στην Ιταλία. Από τον επόμενο χρόνο τα πράγματα έγιναν ακόμη χειρότερα γι αυτούς, με την απόβαση στη Νορμανδία και την προέλαση των Σοβιετικών από την Ανατολή.

Το άρμα της Νίκης

Το Τ34 διέσχισε τεράστιες αποστάσεις πολεμώντας, έχοντας τοποθετημένες στο σκάφος του μεγάλες πλευρικές δεξαμενές με καύσιμο. Από τις αχανείς εκτάσεις της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας, βρέθηκε να προελαύνει με τα σοβιετικά στρατεύματα σε όλες σχεδόν τις πρωτεύουσες της ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης. Πίσω από το άρμα βάδιζαν τα τμήματα του Πεζικού, προστατευμένα όσο γινόταν από τα εχθρικά πυρά, ενώ οι βολές του Πυροβολικού προετοίμαζαν το έδαφος για την προέλαση των αρμάτων. Από τον Φεβρουάριο του 1945, το Τ34 επιχειρούσε μέσα στη Γερμανία και στις 16 Απριλίου βρέθηκε να περιμένει σε μεγάλους αριθμούς μέσα στο δάσος, το σύνθημα της επίθεσης για την άλωση του Βερολίνου. Δύο εβδομάδες αργότερα, το άρμα περνούσε την πύλη του Βραδεμβούργου και έφτανε στον περίβολο της Καγκελαρίας. Ύστερα από δύο 24ωρα και η τελευταία εστία αντίστασης στην πρωτεύουσα του Γ' Ράιχ είχε καταπαύσει. Ο Αδόλφος Χίτλερ είχε αυτοκτονήσει στις 30 Απριλίου, περιμένοντας μάταια ό,τι απέμεινε από τις στρατιές του να έρθει να τον υπερασπιστεί: Οι Γερμανοί στρατιώτες κρυμμένοι μέσα στα δάση αναζητούσαν εναγωνίως Βρετανούς ή Αμερικάνους για να παραδοθούν, αφού αν τους έβρισκαν οι Ρώσοι τους περίμενε ή ο θάνατος ή η μακρόχρονη εξορία στην παγωμένη Σιβηρία. Το σοβιετικό τεθωρακισμένο βοήθησε τις επόμενες ημέρες στην εκκαθάριση και άλλων περιοχών από τις τελευταίες μεμονωμένες εστίες αντίστασης, ως την υπογραφή της παράδοσης άνευ όρων της ναζιστικής Γερμανίας στις 8 Μαΐου 1945.

Mετά τον πόλεμο...

Από το 1947 η μαζική παραγωγή του νικηφόρου άρματος σταμάτησε, αφού είχε φτάσει πια η ώρα για το επόμενο μοντέλο, το Τ44. Φυσικά, για αρκετά ακόμη χρόνια δεν έπαψε να υπηρετεί κανονικά τις σοβιετικές ένοπλες δυνάμεις, περνώντας και από δύο τεχνικές αναβαθμίσεις το 1951 και το 1960. Παράλληλα, η Σοβιετική Ένωση πωλούσε ή παραχωρούσε ως πακέτο εξωτερικής βοήθειας τα μπαρουτοκαπνισμένα της Τ34 σε χώρες του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου, αλλά φυσικά και στα φίλια με εκείνη καθεστώτα. Το άρμα που πολέμησε με επιτυχία τους Ναζί χρησιμοποιήθηκε όμως και σε άλλους ρόλους, πολύ λιγότερο δημοφιλείς: Στην ανατολική Γερμανία βοήθησε τα μέγιστα στην καταστολή της λαϊκής εξέγερσης του Ιουνίου 1953, ενώ τρία χρόνια αργότερα αποτέλεσε το κύριο όπλο των σοβιετικών στρατευμάτων που εισέβαλλαν στην Ουγγαρία, προκειμένου να σταματήσουν δια της βίας την πορεία της χώρας προς τον εκδημοκρατισμό. Νωρίτερα, στις αρχές της δεκαετίας του '50, είχαν λάβει μέρος στο πλευρό των Βορείων στον πόλεμο της Κορέας. Το Τ34 υπηρέτησε μεταξύ άλλων τις ένοπλες δυνάμεις της Κούβας, της Αγκόλας, της Σομαλίας, της Φινλανδίας, της Αιγύπτου, αλλά και αρκετών ακόμη κρατών της Μέσης Ανατολής. Το σοβιετικό τεθωρακισμένο με τη μεγάλη ιστορία έλαβε μέρος στον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ στον εμφύλιο της Αγκόλας χρησιμοποιήθηκε από τις δυνάμεις της UNITA. Tη δεκαετία του '90, συνδέθηκε και με τον εμφύλιο στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Στις ημέρες μας επιζούν πολλά, άριστα διατηρημένα σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές, ενώ σποραδικά απαντώνται ακόμη σε λειτουργία, σε πολύ περιορισμένους αριθμούς, στα χέρια ακραίων φανατικών ανταρτών και δολοφονικών ομάδων που δρουν στο Αφγανιστάν, στη Συρία και στο Βόρειο Ιράκ.

Τ34: Η τελευταία μάχη...

...σε επίπεδο οργανωμένων στρατών, τα οποία εκπροσωπούν κράτη (όχι δηλαδή σε ανταρσίες, επαναστάσεις ή εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες), το T34/85 έδωσε την τελευταία του μάχη στις 20 Ιουλίου 1974, στην Κυρήνεια και το Κιόνελι. Εκεί, στην υπηρεσία της Εθνοφρουράς, υπερασπίστηκε το πάτριο έδαφος ενάντια στην εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο. Κατά τις υπάρχουσες μαρτυρίες, χάρις στη μαχητικότητα των χειριστών του, προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές, σκορπώντας ενίοτε το θάνατο στα στρατεύματα του Αττίλα.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

T-34/76: Η αρχική των δοκιμών, με το πυροβόλο των 76,2 χλστ. (1939)
T-34/76A: Πρώιμη, ολιγάριθμη έκδοση -περίπου 400 μονάδες- με το πυροβόλο L-11 των 76,2 χλστ. (1940)
T-34/57: Κατασκευάστηκε σε δύο χρονικές περιόδους και ήταν εξοπλισμένη με το πυροβόλο ZIS-4 ή με το ZIS-4M των 57 χλστ. Αρίθμησε λιγότερες από 320 μονάδες (1941, 1943-1944)
T-34/76B: Mε παχύτερη θωράκιση και το πυροβόλο F-34 των 76,2 χλστ. (1941)
T-34/76C: Με παχύτερη θωράκιση και άφθονες μικροβελτιώσεις (1942)
T-34/76D, E, F: Περισσότερα πυρομαχικά, περισσότερα καύσιμα και νέος εξαγωνικός πυργίσκος, που σύντομα έλαβε από τους Γερμανούς το υποκοριστικό Μίκι Μάους, λόγω της εμφάνισής του με δύο... αυτιά να εξέχουν, το στόμιο του πυργίσκου και η οροφή, όταν ήταν ανοιχτή. (Mάιος 1942)
T-34/85: Με το πυροβόλο των 85 χλστ. και πενταμελές πλήρωμα. Από το Μάρτιο του 1944 η επικοινωνία μετακινήθηκε από το κύτος σε έναν πυργίσκο με βελτιωμένη διάταξη. (1943)

MONAΔΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
T34/76: 35.119
T34/85: 29.430
Σύνολο: 64.549

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Τ34/76 (1942)
Πλήρωμα: 4 άτομα
Κινητήρας: Kharkiv Locomotive V-2-34 diesel V12
Κυβισμός: 38.800 κ.εκ. (2.367,7 κυβικές ίντσες)
Διάμετρος x διαδρομή: 150 mm x 180 mm
Ισχύς: 500 ίπποι στις 1.800 σ.α.λ.
Ροπή: 220 χλγμ.
Μέγιστη ταχύτητα εντός δρόμου: 53 χλμ./ώρα
Μέγιστη ταχύτητα εκτός δρόμου: 25-40 χλμ./ώρα
Εμπρός θωράκιση: 47 χλστ.
Πλευρική θωράκιση: 45 χλστ.
Θωράκιση πύργου: 65 χλστ.
Θωράκιση ουρανού: 20 χλστ.
Πρωτεύων οπλισμός: Πυροβόλο F-34 των 76,2 χλστ.
Δευτερεύων οπλισμός: 2 πολυβόλα Degtaryev DT των 7,62 χλστ.
Μήκος: 6,10 μέτρα
Μήκος με πυροβόλο: 8,20 μέτρα
Πλάτος: 2,92 μέτρα
Ύψος: 3,02 μέτρα
Χωρητικότητα καυσίμου: 560 λίτρα
Αυτονομία: 465 χλμ.
Βάρος: 28 τόνοι

carhistory

Kείμενο: Σπύρος Χατήρας