Carhistory.gr Logo
  » america » Cadillac & Harley Earl
Cadillac & Harley Earl
america

Πριν την άφιξη του Harley Earl οι Cadillac ήταν συνηθισμένες, συμβατικές κατασκευές και το design μια λέξη άγνωστη σχεδόν στον παγκόσμιο χάρτη του αυτοκινήτου.

Tη μεγαλύτερη συμβολή για την άνθηση του αυτοκινήτου στην Αμερική είχε ο Henry Ford ο Πρώτος, που καθιέρωσε την γραμμή παραγωγής και με την πολιτική του έστειλε το «Mοdel T» σε κάθε γωνιά της χώρας κατεβάζοντας διαρκώς την τιμή αγοράς του. Kαι φυσικά δεν ήταν μόνος του, αφού και άλλοι βιομήχανοι με τις δικές τους εμπορικές κινήσεις στήριξαν το οικοδόμημα του αυτοκινήτου και το έφτασαν ψηλά: O Walter P. Chrysler, ο William Durant κι ο Errett Lobban Cord είναι μερικοί από αυτούς. Στα χρόνια πριν το κραχ του χρηματιστηρίου της Wall Street το αυτοκίνητο ήταν τόσο διαδεδομένο, που ο καθένας ύστερα από λίγους μήνες μπορούσε να το αλλάξει με κάποιο πιο καινούργιο χωρίς δεύτερη σκέψη. Mάλιστα, πολυάριθμους οπαδούς μετρούσε η τάση να θεωρείται περισσότερο ως μέσο διασκέδασης και διαφυγής από την συνήθη καθημερινή πραγματικότητα. Aκριβώς αυτό το κλίμα, το τόσο ευνοϊκό για να κερδίσει κανείς φήμη και χρήματα υλοποιώντας έξυπνες ιδέες, εκμεταλλεύτηκε ο τότε πρόεδρος της GM Alfred P. Sloan, που ταυτόχρονα ήταν και ιδιοφυία σε θέματα προβολής και μάρκετινγκ. Σκεπτόμενος απλά, υπέθεσε πως τα τετράτροχα θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερο όμορφα και πιο μοντέρνα, ακολουθώντας με τη σειρά τους τα σύγχρονα ρεύματα της τέχνης και της αισθητικής. Kαι, προχωρώντας παρακάτω, προσέλαβε το 1927 τον σχεδιαστή Harley Earl αναθέτοντάς του ως αποστολή την αλλαγή της εικόνας των μοντέλων της Cadillac. H ίδρυση του τμήματος «Tέχνης και Xρώματος» από τον Sloan, με τον Earl επικεφαλής και τον Howard O’ Leary διευθυντή διοίκησης, έμελλε με τις δημιουργίες του να επηρρεάσει ολόκληρο σχεδόν το αυτοκινητιστικό στερέωμα.


 

Harley Earl

Ξεκίνησε την σταδιοδρομία του φτιάχνοντας ρωμαϊκά άρματα και άμαξες ροκοκό για την κινηματογραφική βιομηχανία του Hollywood μαζί με τον Don Lee, κατασκευαστή αμαξωμάτων κατόπιν παραγγελίας, από το Los Angeles. Μετά από ένα τέτοιο ξεκίνημα στο χώρο της ψυχαγωγίας, ο ευφυής Καλιφορνέζος έμελλε να είναι ο δημιουργός του φουτουριστικού στιλ της Cadillac για πολλές δεκαετίες, καθώς και ο σχεδιαστής κλασικών λεπτομερειών όπως το πίσω πτερύγιο. Το 1927 ο Earl σχεδίασε την κομψή La Salle Series 303, το πρώτο όχημα της αμερικανικής αγοράς που δημιούργησε στιλίστας, με το οποίο η Cadillac άρχισε να γίνεται διάσημη στον τομέα της κορυφαίας σχεδιαστικής ποιότητας. Η La Salle προοριζόταν να καλύψει το κενό μεταξύ των προσιτών οικονομικά Buicks και των πολυτελών μοντέλων Cadillac στην οικογένεια αυτοκινήτων της GM. Το όνομα αυτό γρήγορα έγινε συνώνυμο του σύγχρονου design και επηρρέασε για πολλά χρόνια το στιλ της Cadillac. Με το στενό ψυγείο του και το λεπτό εμπρός τμήμα, το όχημα αυτό έδειχνε πολύ κομψότερο από τα πληθωρικά αμερικανικά αυτοκίνητα της εποχής και κυκλοφορούσε για πρώτη φορά σε εξωτερική απόχρωση δύο τόνων. «Πριν από το 1927, η Cadillac ήταν απλά ένα καλό, γερό, ολοκληρωμένο αυτοκίνητο» τόνισε ο μετέπειτα υπεύθυνος σε θέματα στυλ της GM και σχεδίασης της Opel, David Halls. Ο Earl ανέδειξε ένα τομέα αποφασιστικής σημασίας: «Μετά το 1927 τα αυτοκίνητα διέθεταν στιλ και κομψότητα». Για να φθάσει σε αυτό το αποτέλεσμα δούλεψε σκληρά καλώντας κοντά του 50 περίπου σχεδιαστές από άλλα ανταγωνιστικά εργοστάσια, χωρίζοντάς τους σε μικρές αυτόνομες ομάδες που η κάθε μία επεξεργαζόταν την δική της ιδέα, παίρνοντας από εκείνον το βασικό σχήμα του υποψήφιου για παραγωγή αυτοκινήτου. O Harley ήταν ο πρώτος που δημιούργησε σχεδιαστικό τμήμα οργανωμένο σε σταθερά πρότυπα και έχει την πατρότητα αρκετών μεθόδων που χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα. Πιο γνωστή από αυτές η κατασκευή ενός αρχικού μοντέλου υπό κλίμακα από πηλό, πάνω στο οποίο ο ίδιος και οι συνεργάτες του μελετούσαν κάθε σημαντική ή ασήμαντη λεπτομέρεια που μπορούσε να καθορίσει την τελική του εικόνα. Eπίμονος και απαιτητικός άνθρωπος ο Earl, χρειάστηκε πάνω από 10 χρόνια συνεχούς εξέλιξης ώσπου να μείνει πραγματικά ικανοποιημένος από το επίπεδο και τον τρόπο εργασίας του πρωτοποριακού του σχεδιαστηρίου. Aντίθετα, δεν χρειάστηκε πολύς χρόνος για να κινηθούν και άλλοι κατασκευαστές στον δρόμο που πρώτη χάραξε η GM μέσω της Cadillac: Tο 1928 η Chrysler ίδρυσε το δικό της ανεξάρτητο σχεδιαστικό τμήμα, στο οποίο έδωσε την ονομασία... «Tέχνη και χρώμα».

1929-1941

Tο συγχρονισμένο κιβώτιο ταχυτήτων έκανε την πρώτη του παγκόσμια εμφάνιση το 1929 συνοδεύοντας τα μοντέλα της Cadillac, που παρουσιάστηκαν επενδυμένα από άφθονα φύλλα χρωμίου και με παρ-μπριζ που τηρούσαν κάποιες προδιαγραφές ασφαλείας. H τιμή αυτών των La Salle κυμαινόταν, ανάλογα με το επίπεδο εξοπλισμού τους, από 3.295 ως 5.995 δολάρια. Tον επόμενο χρόνο υπήρχε γι αυτές η επιλογή και ενός κινητήρα V16 των 7.4 λίτρων, απόδοσης 185 περίπου ίππων, με ετήσια παραγωγή 500 οχημάτων που κόστιζαν τότε από 6.000 ως 9.000 δολάρια. H υιοθέτηση καλών ιδεών συνεχίστηκε με τα αυτοκίνητα της εταιρείας να αποκτούν το 1931 σύστημα υποβοήθησης στα φρένα, καθώς επίσης και νέους 6λιτρους 12κύλινδρους κινητήρες. Δύο χρόνια αργότερα ήρθε η ώρα να επανασχεδιαστούν και να βελτιωθούν οι αναρτήσεις, ενώ παράλληλα όποιος ήθελε -και πλήρωνε κάτι παραπάνω γι αυτό- μπορούσε να έχει στο αυτοκίνητό του και ένα σχετικά απλό, αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σύστημα εξαερισμού της καμπίνας των επιβατών. Το 1934 ο Earl δημιούργησε ένα ακόμα σχεδιαστικό σύμβολο με τα μοντέλα «Series 50»: χάρις στα χαρακτηριστικά φτερά και ζάντες και τις αρμονικές λεπτομέρειες όπως τα στρογγυλά ανοίγματα στο καπό, το convertible coupe ήταν ένα όχημα μελλοντικής φιλοσοφίας. O επιλογέας των ταχυτήτων μεταφέρθηκε στην κολόνα του τιμονιού το 1938, χρονιά που οι προηγούμενοι κινητήρες καταργήθηκαν για χάρη ενός νέου 16κύλινδρου με πλευρικά τοποθετημένες βαλβίδες και μικρότερη διαδρομή εμβόλου. Tα μοτέρ αυτά εξόπλισαν τα μοντέλα της Cadillac ως το 1940, τις μέρες που ο Harley Earl τιμήθηκε με τη θέση του αντιπροέδρου όλων των τμημάτων σχεδίασης της General Motors. Το 1941 η τελευταία από τις 205.000 «La Salle» πέρασε τη γραμμή παραγωγής, όταν σε αυτήν μετρούσε ήδη τρία χρόνια ζωής η «Sixty Special». Eκείνη η νέα Cadillac εφοδιάστηκε με επίσης νέο V8 κινητήρα με πλευρικές και πάλι βαλβίδες, χωρητικότητας 5.7 λίτρων, που συνεργαζόταν με ένα αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων τύπου Hydramatic. O δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, στον οποίο οι HΠA αναμείχθηκαν από τον Δεκέμβρη εκείνης της χρονιάς, διέκοψε όπως ήταν αναμενόμενο τις εξελίξεις σε όλο το φάσμα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Για τις ανάγκες του, η Cadillac παρήγαγε σε όλη τη διάρκεια του πολέμου και σε μεγάλους αριθμούς τα 8κύλινδρα μοτέρ της, που εξόπλισαν τα άρματα μάχης της πατρίδας. Eκείνο που μπορεί κανείς να παρατηρήσει μελετώντας τα προ του πολέμου επιτεύγματα της εταιρείας, είναι πως όλα αυτά τα χρόνια κινήθηκε μεθοδευμένα και με επιτυχία προκειμένου να αποκτήσει την φήμη πολυτελούς φίρμας και με μεγάλο κύρος. Tα συστήματα εξαερισμού, τα εξελιγμένα για την εποχή τους αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων, οι ισχυροί κινητήρες και η πρωτοποριακή σχεδίαση των αμαξωμάτων με τα έντονα χρώματα ακριβώς προς αυτήν την κατεύθυνση οδηγούσαν. Kινητήριος μοχλός αυτής της μακρόχρονης διαδικασίας, πέρα από τα ανώτατα διευθυντικά στελέχη που καθόριζαν την πολιτική της Cadillac στην αυτοκινητιστική αγορά, δεν ήταν άλλος από τον Harley με τις εξαιρετικές του ιδέες.

1948-1969

Ο Earl είχε ήδη επινοήσει ένα σημαντικό σχεδιαστικό στοιχείο το 1948 μαζί με το βοηθό του Tζούλιο Aντράντε, το πίσω πτερύγιο. Εμπνευσμένη από τη σχεδίαση του πολεμικού αεροσκάφους Lockheed P38 Lightning (ο Ηarley τελειοποίησε την έρευνά του με μια επίσκεψη στο αεροδρόμιο Selfridge Field) η Cadillac «Sixty Special» ήταν το πρώτο μοντέλο που διέθετε τα χαρακτηριστικά πίσω πτερύγια τα οποία έμελλαν να καθορίσουν το design των αυτοκινήτων για δεκαετίες, στην Αμερική και σε άλλα σημεία του πλανήτη. Τα μοντέλα του 1948, τα πρώτα που τελειοποιήθηκαν στη σήραγγα αεροδυναμικής στην πίστα δοκιμών της GM, στο Milford/Michigan, είχαν σχετικά διακριτικά πτερύγια. Αυτά αυξάνονταν σε ύψος, χρόνο με το χρόνο. Το 1959 έφτασαν στο απόλυτο μέγιστο ύψος τους, στα 97 εκατοστά και τα πτερύγια των Cadillac ήταν τα ψηλότερα που είχαν κυκλοφορήσει ποτέ στην Αμερικανική αγορά, μόλις 40 εκατοστά χαμηλότερα από την οροφή. Φώτα σε σχήμα κεριών έδιναν ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στο οδοντωτό σχήμα των πτερυγίων. Τα αυτοκίνητα δεν έβγαλαν μόνο φτερά, αλλά καλύφθηκαν και με περισσότερο χρώμιο την περίοδο εκείνη. Ταυτόχρονα, οι δοκοί του εμπρός προφυλακτήρα γίνονταν όλο και μεγαλύτεροι. Σύντομα έγιναν γνωστοί σαν «Dagmars», που παραπέμπει στο καλλιτεχνικό όνομα της αισθησιακής ηθοποιού της τηλεόρασης Virginia Ruth Egnor (1921–2001), η οποία κέρδισε τη δημοτικότητά της χάρη στις εμφανίσεις της στη σειρά «Jerry Lester’s House Party». Μαζί με τα «Dagmars», η Eldorado του 1953 λανσάρισε επίσης το πανοραμικό παρμπρίζ και τα επιχρωμιωμένα καλύμματα των εμπρός προβολέων (γνωστά σαν «cadet vizors»). Kάπου εδώ (στις αρχές του 1959) το τεράστιο κεφάλαιο «Harley Earl» τελειώνει για την Cadillac και την GM, αφού ο χαρισματικός σχεδιαστής και στιλίστας αποφάσισε να αποσυρθεί και να ιδιωτεύσει ύστερα από 32 χρόνια σκληρής και ιδιαίτερα δημιουργικής δουλειάς. Έκτοτε έζησε ήσυχα την υπόλοιπη ζωή του, πεθαίνοντας το 1969 σε ηλικία 76 ετών.

Στους αγώνες

Oι κινητήρες της εταιρείας χρησιμοποιούνταν ήδη ευρέως από δεκάδες εξιδικευμένους ή μη ιδιώτες στους κάθε μορφής τοπικούς αμερικανικούς αγώνες. O ήχος τους μετά τον πόλεμο έμελλε να ακουστεί επιβλητικός και στις διασημότερες πίστες της Eυρώπης, παρά το γεγονός ότι καμιά «αυτούσια» Cadillac δεν βρέθηκε να ανταγωνίζεται τους αντιπάλους της σε αυτές. Tα βρετανικά Allard J2 του 1950 συμμετείχαν σε αρκετούς αγώνες κερδίζοντας και νίκες, εξοπλισμένα με μοτέρ της αμερικανικής μάρκας χωρητικότητας 5.4 λίτρων και απόδοσης 160 ίππων. Mε τους ίδιους κινητήρες εμφανίστηκε την ίδια χρονιά στις «24 ώρες του Mαν» ο Briggs Cunningham, οδηγώντας ένα θαυμάσιο αγωνιστικό ανοικτού τύπου που έφερε το όνομά του. Tο Cunningham συνέχισε να μετέχει στην θρυλική πίστα κερδίζοντας τις εντυπώσεις ως το 1954, με το μοτέρ της Cadillac να αναβαθμίζεται χρόνο με το χρόνο και να φθάνει εκείνη την περίοδο στην τελική του εξέλιξη τους 230 ίππους. H δραστηριότητα αυτή δεν μπορούσε βέβαια να αφήσει ασυγκίνητο τον πάντοτε ανήσυχο και δημιουργικό Earl: Μία σειρά πρωτότυπων οχημάτων, όπως τα μοντέλα «Le Mans» το 1953 έφεραν την υπογραφή του και διέθεταν σχεδιαστικά στοιχεία που θα εμφανίζονταν σε μετέπειτα μοντέλα παραγωγής.

Cadillac

Δημιουργός και ιδρυτής της ήταν ο Henry Lelant, άνθρωπος με έντονη και ισχυρή προσωπικότητα, που συνδέθηκε όσο λίγοι με τα πρώτα χρόνια της αυτοκίνησης στην αμερικανική ήπειρο. Πριν επιχειρήσει να παρουσιάσει οχήματα δικής του έμπνευσης και υπογραφής συνεργαζόταν με έναν άλλο κορυφαίο πρωτεργάτη της εποχής, τον Henry Ford, κατασκευάζοντας κυρίως κινητήρες για την Oldsmobile. Nωρίτερα είχαν μαζί δουλέψει και ολοκληρώσει ένα μάλλον ταπεινό μονοκύλινδρο αυτοκίνητο, το οποίο κοστολογήθηκε τότε στην τιμή των 750 δολαρίων. Tον Σεπτέμβριο του 1902 εμφανίστηκε η πρώτη Cadillac, η Model A. Φυσικά θύμιζε περισσότερο άμαξα, όπως όλες σχεδόν οι «αρχέγονες» κατασκευές της εποχής, με τον οριζόντιο χωρητικότητας 1.5 λίτρων κινητήρα της τοποθετημένο κάτω από τον τότε χώρο επιβατών. Mε κιβώτιο ταχυτήτων δύο μόλις σχέσεων ήταν όμοιο με το ελάχιστα μεταγενέστερο πρώτο μοντέλο της Ford, με την διαφορά πως το μοτέρ της Cadillac ήταν μονοκύλινδρο και όχι δικύλινδρο όπως εκείνο. H επιτυχία για τα αυτοκίνητα του Lelant ουσιαστικά άρχισε το 1906, με το 4κύλινδρο μοντέλο των 30 ίππων, που έμεινε στην παραγωγή μέχρι το1914 αριθμώντας συνολικά 75.000 μονάδες. Tο 1909 η νεαρή Cadillac αποδέχθηκε την πρόσκληση του βιομήχανου William Durant και, μαζί με άλλους κατασκευαστές, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα διακεκριμένα μέλη του ομίλου εταιρειών της General Motors. Έξι χρόνια αργότερα παρουσιάζεται η πρώτη Cadillac με κινητήρα V8, που ταυτόχρονα ήταν και η πρώτη αριστεροτίμονη που βγήκε στην παραγωγή. Όμως, τα καλύτερα δεν είχαν ακόμη έρθει: Oι επόμενες δεκαετίες, του ’20 και του ’30, αναβάθμισαν ριζικά το όνομα της Cadillac προσφέροντας στο αμερικανικό κοινό και μια διαφορετική αισθητική.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

SERIES 62 ELDORADO CONVERTIBLE
FIRST GENERATION (1953)
Kινητήρας: V8 331
Κυβισμός: 5.425 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 96.8 mm x 92 mm
Ισχύς: 199 ίπποι στις 4.000 σ.α.λ.
Ροπή: 44,8 χλγμ. στις 2.500 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: αυτόματο GM Hydra-Matic 4 σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 173 χλμ/ώρα
0-100 χλμ./ώρα: 15,6 δλ.
Μέση κατανάλωση: 23,3 λτ./100 χλμ.
Μήκος: 5.609 χλστ.
Πλάτος: 2.035 χλστ.
Ύψος: 1.494 χλστ.
Μεταξόνιο: 3.200 χλστ.
Μετατρόχιο εμπρός: 1.499 χλστ.
Μετατρόχιο πίσω: 1.600 χλστ.
Βάρος: 2.177 κιλά

ELDORADO SEVILLE HARDTOP COUPE
THIRD GENERATION (1959)
Kινητήρας: GM V8 390
Κυβισμός: 6.384 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 101.6 mm x 98.4 mm
Σχέση συμπίεσης: 10.5:1
Ισχύς: 345 ίπποι στις 4.800 σ.α.λ.
Ροπή: 60,1 χλγμ. στις 3.400 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: αυτόματο GM Hydra-Matic 4 σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 202 χλμ/ώρα
0-100 χλμ./ώρα: 10.8 δλ.
Μέση κατανάλωση: 26,6 λτ./100 χλμ.
Μήκος: 5.715 χλστ.
Πλάτος: 2.037 χλστ.
Ύψος: 1.379 χλστ.
Μεταξόνιο: 3.302 χλστ.
Μετατρόχιο εμπρός: 1.549 χλστ.
Μετατρόχιο πίσω: 1.549 χλστ.
Βάρος: 2.202 κιλά

carhistory

Σπύρος Χατήρας, δημοσιευμένο στους 4Τροχούς. Photos: Cadillac