Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » FSO Syrena Sport
FSO Syrena Sport
iron curtain

To πιο όμορφο αυτοκίνητο που κατασκευάστηκε ποτέ στο «Σιδηρούν Παραπέτασμα», υπάρχει σήμερα μόνο σε μερικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες...

Το Syrena ήταν ένα συμπαθητικό αυτοκίνητο πόλης από την Πολωνία, το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1955, στην Έκθεση Εμπορίου του Poznan. Έμεινε στην παραγωγή, με ελάχιστες αλλαγές, για περισσότερα από 25 χρόνια. Από το 1957 μέχρι το 1972 κατασκευαζόταν στην Βαρσοβία, στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της «Fabryka Samochodow Osobowych» (FSO), στη συνέχεια όμως και ως το 1983 η παραγωγή μεταφέρθηκε στο Bielsko-Biała, όπου βρέθηκε υπό την εποπτεία της «Fabryka Samochodow Małolitrazowych» (FSM). Συνολικά κυκλοφόρησαν 521.311 Syrena, από τα οποία τα 177.234 κατασκευάστηκαν από την FSO και τα 344.077 από την FSM. Το μικρό δίθυρο sedan αρχικά είχε δίχρονο δικύλινδρο κινητήρα, ο οποίος το 1965 έδωσε τη θέση του σε έναν μεγαλύτερο τρικύλινδρο. Η γκάμα του αρίθμησε έξι εκδόσεις («100», «101», «102», «103», «104» και «105»), με πιο δημοφιλή την τελευταία. To πολωνικό μοντέλο δεν είχε την ευκαιρία να ενισχυθεί και με άλλους τύπους αμαξωμάτων, με εξαίρεση ένα van με την ονομασία Syrena Bosto, που παρήχθη σε 135.000 μονάδες από το 1971 μέχρι το 1983. Η αλήθεια είναι ότι έγιναν δύο πολύ αξιόλογες προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή, με την δεύτερη να καταλήγει το 1966 σε ένα hatchback πρωτότυπο, που λόγω των οικονομικών και των πολιτικών συγκυριών της εποχής δε βρήκε τον δρόμο για την αλυσίδα παραγωγής. Το ίδιο είχε συμβεί και έξι χρόνια νωρίτερα, καταδικάζοντας στην αφάνεια ένα πανέμορφο δίθυρο coupe...

Όταν τα νιάτα δημιουργούν...
Το FSO Syrena Sport ήταν ένα δίθυρο coupe με αμάξωμα από fiberglass. Κάτω από το εμπρός καπό του είχε τοποθετηθεί ένας σύγχρονης σχεδίασης νέος boxer κινητήρας, τετράχρονος, δικύλινδρος και αερόψυκτος, με αλουμινένιο block. Οι κυλινδροκεφαλές και τα πιστόνια του προέρχονταν από το μοτέρ S-03 της πολωνικής μοτοσικλέτας Junak, ενώ δανειζόταν και κάποια εξαρτήματα από το μηχανικό σύνολο που κινούσε το Panhard Dyna Z. Η χωρητικότητά του έφθανε τα 700 κυβικά εκατοστά, που έδιναν μέγιστη ισχύ 35 ίππων στις 6.000 στροφές ανά λεπτό, αρκετή για να κινήσει ικανοποιητικά το ελαφρύ αυτοκίνητο των 710 κιλών. Ο κινητήρας ήταν τοποθετημένος εμπρός από τον μπροστινό άξονα και συνδυαζόταν με χειροκίνητο κιβώτιο ταχυτήτων των τεσσάρων σχέσεων, το οποίο μετέδιδε την κίνηση στους εμπρός τροχούς. Αρχικά, το αυτοκίνητο δεν προοριζόταν για μαζική παραγωγή, ήταν περισσότερο μια πλατφόρμα δοκιμών για μια σειρά από λύσεις και τεχνολογίες συναρμολόγησης, που είχαν στόχο την περαιτέρω βελτίωση του Syrena sedan. O Cezary Nawrot (επικεφαλής της νεανικής σχεδιαστικής ομάδας που δούλευε στο συγκεκριμένο πρόγραμμα), διαμόρφωσε επίτηδες ένα πολύ χαμηλό και επίπεδο καπό στο Syrena Sport, προκειμένου να αποφύγει την τοποθέτηση του δίχρονου δικύλινδρου κινητήρα που χρησιμοποιούσε το sedan και που άκουγε στην κωδική ονομασία «S-15». Ο πολύ πιο μοντέρνος και σύγχρονος «S-16», που περιγράψαμε πιο πάνω, σχεδιάστηκε από τους Wladyslaw Skoczynski and Andrzej Zaton. H προβλεπόμενη ονομαστική ισχύς του ήταν περίπου 50 ίπποι, από τους οποίους «διασώθηκαν» οι 35 για να λειτουργήσει το πρωτότυπο. Ο υπεύθυνος του πλαισίου Stanislaw Lukaszewicz έκανε επίσης την υπέρβασή του, αφού άφησε στην άκρη το χαλύβδινο σασί τύπου σκάλας του sedan, υιοθετώντας για το sport το αυτοφερόμενο. Τέλος, καλή δουλειά έγινε και στις αναρτήσεις, καθώς το δίθυρο coupe είχε μια νέα ανεξάρτητη πίσω ανάρτηση με υστερούντες βραχίονες και ράβδους στρέψης, σχεδιασμένη από τον Antoni Drozdek. Με τους σχεδιαστές να χαίρουν μεγάλης ελευθερίας για την περίσταση, ο επικεφαλής Cezary Nawrot παραδέχτηκε πως άντλησε την έμπνευσή του από τα μοντέλα της Ferrari και την Mercedes-Benz «190 SL».

Όταν αποφασίζουν οι αποστειρωμένοι...

Το αυτοκίνητο παρουσιάστηκε στα πλαίσια της Εργατικής Πρωτομαγιάς του 1961, κερδίζοντας τις εντυπώσεις με την εμφάνισή του, ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που είπαν πως ήταν ό,τι πιο όμορφο είχε κατασκευάσει μέχρι τότε σε τέσσερις τροχούς ο υπαρκτός σοσιαλισμός. Το Syrena Sport εξυμνήθηκε και από τον αυτοκινητιστικό Τύπο της Δύσης, με αναφορές στο εβδομαδιαίο «Motor», στην ιταλική καθημερινή εφημερίδα «Il Giorno», αλλά και στο διάσημο ελβετικό «Automobile Year»(έκδοση 1960-1961). Eπίσης, τουλάχιστον μια φορά την ημέρα εμφανιζόταν και στο πρόγραμμα των τηλεοπτικών δελτίων ειδήσεων «Dziennik Telewizyjny». Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν ο πολωνικός τύπος και το ευρύ κοινό να πιέσουν για τη μαζική παραγωγή του. Παράλληλα, δύο κρατικές εταιρείες δήλωναν έτοιμες να βοηθήσουν σε ό,τι αφορά την προμήθεια και την επεξεργασία του fiberglass για την κατασκευή των αμαξωμάτων. Όμως, αυτό ήταν μια δυσάρεστη κατάσταση για την κυβέρνηση, που δεν ήταν έτοιμη να διαχειριστεί τέτοιου είδους ανοίγματα. Λέγεται, χωρίς να είναι τεκμηριωμένο απόλυτα, ότι το οριστικό όχι για το διθέσιο coupe της FSO είπαν ο πρωθυπουργός της χώρας Jοzef Cyrankiewicz και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Πολωνίας Władysław Gomułka. Και όλα αυτά με το αυτοκίνητο να έχει ήδη συμπληρώσει 29.000 δοκιμών σε δημόσιους δρόμους γύρω από το εργοστάσιο και αλλού.

Η ατυχής κατάληξη

Μετά την παρέμβαση της ανώτατης ηγεσίας, οι δοκιμές εγκαταλείφθηκαν και το Syrena Sport αποθηκεύτηκε σε ένα γκαράζ στο Κέντρο Ανάπτυξης της Βαρσοβίας. Στα τέλη της δεκαετίας του '70 καταστράφηκε, μαζί με άλλα μοναδικά FSO, προκειμένου να ελευθερωθεί χώρος για άλλες χρήσεις. Το μόνο που μας θυμίζει πλέον την ύπαρξή του είναι μερικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες, νοσταλγικού χαρακτήρα.

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας