Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » GAZ M20 Pobeda
GAZ M20 Pobeda
iron curtain

To πρώτο μεταπολεμικό μεσαίο sedan της Σοβιετικής Ένωσης, άλλοτε μητρόπολης του υπαρκτού σοσιαλισμού...

Tο M20 Pobeda ήταν ένα επιβατικό αυτοκίνητο, που παραγόταν από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Gorky Avto Zavod (GAZ)από το 1946 έως το 1958, οπότε και αντικαταστάθηκε από το M21 Volga, ενώ κατόπιν αδείας κατασκευάστηκε σε κάποιους αριθμούς και στην Πολωνία. Αρχικά επρόκειτο να το βαφτίσουν Πατρίδα, με την ονομασία Pobeda (Nίκη) να παραμένει ως εναλλακτική επιλογή και τελικά να επικρατεί, αφού αυτή άρεσε στον πατερούλη Στάλιν. Ήταν βέβαια και η συγκυρία, που έπαιξε σημαίνοντα ρόλο, αφού το μοντέλο σχεδιάστηκε και εξελίχθηκε καταμεσίς του πολέμου με τους Ναζί. Το 1943, χρονιά που ξεκίνησαν οι πρώτες δοκιμές, η πλάστιγγα είχε γείρει υπέρ των Σοβιετικών και ο τελικός θρίαμβος ενάντια στις δυνάμεις του Χίτλερ ήδη διαφαινόταν. Λίγο καιρό αργότερα το εργοστάσιο της GAZ βομβαρδίστηκε από τη Λουφτβάφε, χωρίς όμως αυτό να επηρεάσει τις διαδικασίες για το νέο μοντέλο. Επικεφαλής μηχανικός του προγράμματος ήταν ο Andrei Liphart, ενώ το σχεδιασμό του αμαξώματος είχε αναλάβει ο Veniamin Samoilov, που άντλησε την αρχική έμπνευσή του από το Opel Kapitan του 1938. Σε ό,τι αφορούσε τους κινητήρες, υπήρχαν δύο προτάσεις εκείνη την εποχή: Ένας 6κύλινδρος σε σειρά των 2.7 λίτρων που απέδιδε 62 ίππους και ένας 4κύλινδρος σε σειρά των 2.1 λίτρων με πλευρικές βαλβίδες, ισχύος 50 ίππων. Ο Στάλιν προτίμησε τον δεύτερο, με τον οποίο το Μ20 μπορούσε να αναπτύξει τελική ταχύτητα 105 χιλιομέτρων την ώρα. Για να μειωθεί το κόστος, η κατασκευή του βασίστηκε κατά ένα μέρος σε ένα κινητήρα της Dodge του 1935, του οποίου οι Σοβιετικοί είχαν αγοράσει τα σχέδια έναντι 20.000 δολαρίων. Και για τα φωτιστικά σώματα, όμως, χρησιμοποίησαν μια αμερικανική πατέντα. Στις αρχές Νοεμβρίου του 1944 το πρώτο πρωτότυπο είχε ολοκληρωθεί, ενώ η μαζική παραγωγή εγκαινιάστηκε στις 21 Ιουνίου 1946. Ήταν το πρώτο Σοβιετικό μοντέλο με υαλοκαθαριστήρες ηλεκτρικής λειτουργίας και διέθετε υδραυλικά φρένα σε όλους τους τροχούς.

Οι δυσκολίες της παραγωγής

Η παραγωγή του M20 Pobeda, που διαδέχτηκε στη γκάμα της GAZ το Μ1, συνάντησε πολλές δυσκολίες στο ξεκίνημά της. Μέχρι το τέλος του 1946 είχαν ολοκληρωθεί μόλις 23 μονάδες, όλες με το χέρι. Στη συνέχεια οι κατασκευαστικές διαδικασίες σταμάτησαν εντελώς μέχρι τον Απρίλιο του 1947 και ως τον Οκτώβριο του 1948 η συνολική παραγωγή δεν είχε ξεπεράσει καλά-καλά τα 700 αυτοκίνητα. Υπεύθυνη της καθυστέρησης αυτής ήταν η κακή ποιότητα χάλυβα της Σοβιετικής Ένωσης, έως και 60% κάτω από τις διεθνείς προδιαγραφές, αλλά και η αδυναμία της να παράγει φύλλαστις απαιτούμενες για το κτίσιμο του αυτοκινήτου διαστάσεις. Έτσι, στο εργοστάσιο συγκολλούσαν αρκετές λωρίδες χάλυβα μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να αυξάνεται υπέρμετρα το βάρος της κατασκευής, ενώ οι πολλές κολλήσεις έφερναν και πολλά ανεπιθύμητα σκισίματα.

O δρόμος που οδηγεί στην ωριμότητα

Μετά την προμήθεια από το εργοστάσιο δύο χιλιάδων νέων εργαλείων που θα υποστήριζαν αποτελεσματικά την παραγωγή και τη διενέργεια 346 συνολικά βελτιώσεων στο αυτοκίνητο, το κύρος του Pobeda αποκαταστάθηκε. Μεταξύ των κυριότερων από αυτές συμπεριλαμβάνονται το νέο καρμπιρατέρ, η διαφορετική τελική σχέση μετάδοσης, η ενίσχυση των πίσω ελατηρίων, η βελτίωση της ψύξης του κινητήρα και η ικανότητά του να συνεργάζεται με τη χαμηλού βαθμού οκτανίων (μόλις 66)βενζίνης της ΕΣΣΔ. Όλες οι παραπάνω αναβαθμίσεις επέτρεψαν στο νέο Μ20 να επιταχύνει από στάση έως τα 50 χιλιόμετρατην ώρα σε 12 δευτερόλεπτα, στο μισό δηλαδή χρόνο από αυτόν που χρειαζόταν πριν. Ανάμεσα στις αλλαγές ήταν η περαιτέρω καταβύθιση του πίσω καθίσματος, επιτρέποντας πλέον στους αξιωματικούς του Κόκκινου Στρατού να ταξιδεύουν χωρίς να βγάλουν τα καπέλα τους. Στην πραγματικότητα, αυτό που έμαθαν στην GAZ με το ξεκίνημα του Pobeda ήταν οι τεχνικές που απαιτούνται για την ανάπτυξη και την κατασκευή οχημάτων και το Μ20 ήταν το μοντέλο που στάθηκε η αφορμή για τη δημιουργία της σοβιετικής βιομηχανίας αυτοκινήτων.

Το μοντέλο της μεσαίας τάξης

Από την πρώτη Νοεμβρίου του 1949, που η παραγωγή τέθηκε σε νέα δεδομένα και αποκαταστάθηκε πλήρως, τα πράγματα πήραν το δρόμο τους. Το 1952 η βελτιωμένη ροή του αέρα στον κινητήρα αύξησε την ισχύ από τους 50 στους 52 ίππους, οι οποίοι μέχρι το1955 αναρριχήθηκαν στους 55. Την ίδια χρονιά το αυτοκίνητο απέκτησε νέα μάσκα, ταπετσαρία, νέο τιμόνι, ραδιόφωνο και νέο σήμα στο ψυγείο. To κιβώτιο ταχυτήτων απέκτησε συγχρονισμένες σχέσεις το 1950, ενώ δύο χρόνια νωρίτερα εμφανίστηκε για πρώτη φορά η convertible εκδοση (Μ20Β) που δε σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία και το 1953 σταμάτησε να παράγεται. Ορισμένα από αυτά τα αυτοκίνητα χρησιμοποιήθηκαν και ως ταξί στη Μόσχα. Το Pobeda θεωρήθηκε επιτυχημένο ως εξαγώγιμο προϊόν, σε συνάρτηση πάντα με τους περιορισμούς που επέβαλλαν τα σοσιαλιστικά καθεστώτα και το κλίμα απομονωτισμού που διακατείχε τις κυβερνήσεις τους. Από το 1951 κατασκευαζόταν κατόπιν αδείας στην έδρα της FSO στη Βαρσοβία, κυκλοφορούσε όμως σε κάποιους αριθμούς και στην Pyongyang της Βόρειας Κορέας, αλλά και στους δρόμους της Havana επί εποχής Φιντέλ Κάστρο. Το πρώτο σοβιετικό αυτοκίνητο με φλας, υαλοκαθαριστήρες, καλοριφέρ και ραδιόφωνο δεν απευθυνόταν φυσικά στο προλεταριάτο, αλλά στα μεσαία και χαμηλόβαθμα στελέχη του κρατικού μηχανισμού. Ήταν για αρκετά χρόνια το σύμβολο μιας τακτοποιημένης και εντός των καθορισμένων πλαισίων σοσιαλιστικής ζωής και σαν τέτοιο πέρασε στην ιστορία.

Το Pobeda της KGB

Η αντικατασκοπεία της Σοβιετικής Ένωσης (η διαβόητη KGB) απέκτησε το δικό της M20, σε πολύ περιορισμένους αριθμούς, που δεν μας είναι με ακρίβεια γνωστοί. Επρόκειτο για μια έκδοση με εξακύλινδρο σε σειρά κινητήρα των 3.485 κυβικών εκατοστών, δανεισμένο από το GAZ M12 ZIM, με τον οποίο το αυτοκίνητο μπορούσε να επιταχύνει από στάση έως τα 100 χιλιόμετρα την ώρα σε 17 δευτερόλεπτα και να αναπτύξει τελική ταχύτητα 140 χιλιομέτρων την ώρα. Σε κάθε περίπτωση, ήταν ένα όχημα πολύ ιδιαίτερων περιστάσεων για τους πολίτες της ΕΣΣΔ, που ποτέ δε θα ήθελες να δεις από τους καθρέφτες σου...

Total production
Η συνολική παραγωγή του GAZ M20 Pobeda στα δώδεκα χρόνια της σταδιοδρομίας του ανήλθε στις 236.000 μονάδες, συμπεριλαμβανομένων 37.500 ταξί, αλλά και 14.222 convertibles. Σε αυτές πρέπει να προστεθούν και ακόμη 4.677 αυτοκίνητα, που με τον κωδικό Μ72 και εφοδιασμένα με το σύστημα τετρακίνησης του GAZ 69 παρήχθησαν από το 1955 μέχρι το 1958.

 

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

GAZ M20 POBEDA (1956)
Kινητήρας: 4κύλινδρος σε σειρά
Κυβισμός: 2.121 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 82 mm x 100 mm
Σχέση συμπίεσης: 7.15:1
Ισχύς: 61 ίπποι στις 4.000 σ.α.λ.
Ροπή: 12,5 χλγμ. στις 2.200 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: Στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: Χειροκίνητο 3 σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 110 χλμ/ώρα
0-100 χλμ./ώρα: 34,1 δλ.
Μέση κατανάλωση: 14 λτ./100 χλμ.
Μήκος: 4.665 χλστ.
Πλάτος: 1.695 χλστ.
Ύψος: 1.640 χλστ.
Μεταξόνιο: 2.700 χλστ.
Μετατρόχιο εμπρός: 1.355 χλστ.
Μετατρόχιο πίσω: 1.362 χλστ.
Απόσταση από το έδαφος: 200 χλστ.
Χωρητικότητα ρεζερβουάρ
: 55 λίτρα
Βάρος: 1.460 κιλά

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας