Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » GAZ-12 ZIM
GAZ-12 ZIM
iron curtain
Το 6θέσιο sedan με τον ξεπερασμένο σχεδιασμό, που κάλυψε τις μεταφορικές ανάγκες της σοβιετικής νομενκλατούρας τη δεκαετία της αποσταλινοποίησης.

Toν Μάιο του 1948 η σοβιετική κυβέρνηση ζήτησε το σχεδιασμό και την ανάπτυξη ενός εξαθέσιου sedan με στοιχεία πολυτέλειας, που να μπορεί να καλύψει το κενό μεταξύ του ZIS-110 και του M20 Pobeda, μοντέλων που κατασκευάζονταν επίσης από την «Gorkovsky Avtomobilny Zavod» (GAZ). Το πρώτο ήταν μια μεγάλη λιμουζίνα σε ανοιχτές και κλειστές εκδόσεις που ως το 1958 κατασκευάστηκε σε λίγο περισσότερες από 2.000 μονάδες, μετακινώντας ανώτατα κομματικά στελέχη και αρχηγούς κρατών (Στάλιν, Μάο, Κιμ Ιλ Σουνγκ και Εμβέρ Χότζα ήταν οι διασημότεροι από αυτούς). Το δεύτερο, το αφιερωμένο στη νίκη κατά του ναζισμού «Pobeda», ήταν ένα αυτοκίνητο για τα μεσαία έως χαμηλόβαθμα στελέχη του συστήματος. Ανάμεσά τους δεν υπήρχε τίποτε μέχρι τότε, που να απευθύνεται στον ανώτερο διοικητικό μηχανισμό του καθεστώτος, σε εκείνη την τάξη δηλαδή που έμεινε στην ιστορία ως νομενκλατούρα.



Με βάση το Pobeda και έμπνευση από την Αμερική
Τον Οκτώβριο του 1950 η επιθυμία της κυβέρνησης έγινε πραγματικότητα, με την έναρξη της μαζικής παραγωγής του αυτοκινήτου που αιτήθηκε. Το GAZ-12 ZIM, από πλευράς εξωτερικής εμφάνισης, δεν επιφύλασσε ιδιαίτερες εκπλήξεις. Η ομάδα που το εξέλιξε, με επικεφαλής της τον αρχισχεδιαστή Andrei Lipgart, χρησιμοποίησε ως πηγή έμπνευσης κυρίως τα μοντέλα της αμερικανικής εταιρείας Buick τη δεκαετία του '40. Ως βάση για το νέο GAZ, ήταν αρκετό να επιμηκύνουν το σασί του Μ20 Poveda, από το οποίο δανείστηκαν ουκ ολίγα περιφερειακά μηχανικά μέρη. H μονάδα που το κινούσε ήταν ένας 6κύλινδρος σε σειρά κινητήρας των 3.5 λίτρων, απόδοσης 89 ίππων, με τον οποίο το αυτοκίνητο των 1.800 κιλών έφτανε σε τελική ταχύτητα τα 116 χιλιόμετρα την ώρα. Σε μια εποχή που ακόμη και τα πιο ακριβά αμερικανικά αυτοκίνητα δεν διέθεταν κάτι ανάλογο, στο βασικό του εξοπλισμό συμπεριλαμβανόταν ένα ραδιόφωνο, προφανώς για να κάνει πιο άνετες τις μετακινήσεις στους τριθέσιους καναπέδες του. Θεωρητικά, ήταν διαθέσιμο στον μέσο σοβιετικό πολίτη με τιμή 40.000 ρούβλια, ασφαλώς πολλά περισσότερα από τα 16.000 που χρειάζονταν για το μεσαίας κατηγορίας Pobeda.

Αποκαθήλωση

Από πολλά χρόνια, όταν ακόμη ο Ιωσήφ Στάλιν μεσουρανούσε στη Σοβιετική Ένωση, το εργοστάσιο της GAZ λεγόταν επίσημα «Gorkovsky avtomobilny zavod imeni V. Μ Molotova» ή πιο απλά «Zavod imeni Molotova» (ZIM). Με τη συγκεκριμένη ονομασία αποδίδονταν τιμές στον πολιτικό Vyacheslav Molotov, δεξί χέρι του δικτάτορα και υπουργό Εξωτερικών του σοσιαλιστικού καθεστώτος για μια μακρά περίοδο, αλλά και διάσημο για το σύμφωνο ειρήνης του 1939 με τη Ναζιστική Γερμανία που γνωρίζουμε ως «Ρίμπεντροπ-Μολότοφ». Εξαιτίας της τιμής αυτής, όλα τα μοντέλα της GAZ απέκτησαν το πρόθεμα Μ (όπως για παράδειγμα το Μ20 Poveda). Για χάρη του μάλιστα άλλαξε το ακρωνύμιο «Zavod Imeni Stalina» (ZIS), που μέχρι πρότινος συνόδευε τις μεγαλύτερες λιμουζίνες και φυσικά ήταν αφιερωμένο στον «πατερούλη», προκειμένου να μείνει χώρος για το νεοφερμένο ΖΙΜ, το οποίο μνημόνευε τον υπουργό που στα πλαίσια της πολιτικής στρατηγικής εκείνων των χρόνων συνομίλησε και φωτογραφήθηκε με τον Χίτλερ. Επιπλέον, ακολουθώντας το αμερικανικό lifestyle της εποχής για τα ακριβότερα μοντέλα, τα νέα αρχικά τοποθετήθηκαν παντού, γραμμένα στα ρωσικά: στα τάσια των τροχών, στο καπό, στη γρίλια του ψυγείου, στην κόρνα του τιμονιού και στο ταμπλό. Ο θάνατος του Στάλιν το 1953 και η επίσημη καταδίκη της πολιτικής του λίγα χρόνια αργότερα, με πρωτοπουλία του νέου Γενικού Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος Nikita Khrushchev, άλλαξε δραματικά τα δεδομένα για τον Molotov. Από αξιομνημόνευτος έγινε αξιοκατάκριτος, λόγω της ταύτισής του με τα έργα και τις ημέρες του δικτάτορα. Το όνομά του άρχισε να σβήνεται από παντού και το καλοκαίρι του 1957 το αρχίγραμμά του εξαφανίστηκε από το αυτοκίνητο, που συνέχισε τη σταδιοδρομία του χωρίς το πρόθεμα ZIM. Mέχρι το 1961 τα πάντα για εκείνον είχαν διαγραφεί, από κάθε αρχείο του κόμματος, ως να μην υπήρξε ποτέ.

Η συνέχεια και το τέλος

Ένα πρωτότυπο τετράθυρο cabriolet επιχείρησε να πλαισιώσει τη «φαρέτρα» του GAZ-12 το 1949, όμως τα σοβαρά προβλήματα στρεπτικής ακαμψίας που εμφάνισε δεν επέτρεψαν την παραγωγή του. H έκδοση ασθενοφόρου (GAZ-12B, με καθίσματα πτυσσόμενα για τους γιατρούς, που παρουσιάστηκε το 1951) είχε καλύτερη τύχη, καθώς έμεινε στη γκάμα της εταιρείας μέχρι το 1960. Το αυτοκίνητο παρήχθη και σε έκδοση ταξί (GAZ-12A). Το GAZ-12 σταμάτησε και αυτό να κατασκευάζεται το 1960, δίνοντας τη θέση του στο GAZ Chaika 13. Η συνολική του παραγωγή αρίθμησε 21.527 μονάδες.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

GAZ-12 ZIM
Aμάξωμα: 4θυρο sedan
Σχεδιαστής: Andrei Lipgart
Kινητήρας: 6κύλινδρος σε σειρά Gaz-11/Gaz-51
Κυβισμός: 3.485 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 82 mm x 110 mm
Σχέση συμπίεσης: 6.7:1
Ισχύς: 89 ίπποι στις 3.600 σ.α.λ.
Ροπή: 210 Νm στις 2.200 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: χειροκίνητο 3 σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 116 χλμ./ώρα
0-100 χλμ./ώρα: 27,8 δλ.
Μήκος: 5.530 χλστ.
Πλάτος: 1.900 χλστ.
Ύψος: 1.660 χλστ.
Μεταξόνιο: 3.200 χλστ.
Μετατρόχιο εμπρός: 1.460 χλστ.
Μετατρόχιο πίσω: 1.500 χλστ.
Μέση κατανάλωση: 15,5 λτ./100 χλμ.
Χωρητικότητα ρεζερβουάρ: 80 λίτρα
Βάρος: 1.940 κιλά
Περίοδος παραγωγής: 1950-1960
Μονάδες παραγωγής: 21.527

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας. Φωτογραφίες: Motor1.com