Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » GAZ-TR
GAZ-TR
iron curtain
Η «τορπίλη» της σοβιετικής τεχνολογίας, που κατασκευάστηκε για να καταρρίψει το απόλυτο ρεκόρ ταχύτητας στην ξηρά, αλλά δεν το επιχείρησε ποτέ...

Στις αρχές της δεκαετίας του '50 ο κόσμος της τεχνολογίας ήταν γοητευμένος από την πρώτη γενιά των αεριωθούμενων μαχητικών αεροσκαφών, που έθεταν νέα δεδομένα στις πάσης φύσεως πτήσεις και πολύ σύντομα θα έβγαζαν στη σύνταξη τα αεροπλάνα με πιστόνια. Όπως ήταν φυσικό, τα «καινά δαιμόνια» εισέβαλλαν και στην κοινωνία της Αυτοκίνησης, προσδίδοντάς της πρόσθετα νεωτεριστικά στοιχεία. Η αρχή έγινε στον τομέα του σχεδιασμού, με πρωτεργάτη τον Harley Earl, που έδωσε νέα πνοή στα μοντέλα παραγωγής της General Motors. Aισθητικά στοιχεία που παρέπεμπαν σε αεροπλάνα έδιναν και έπαιρναν, ενώ το ξεκίνημα της εποχής των πυραύλων έδωσε περαιτέρω ώθηση σε αυτές τις τάσεις. Παράλληλα, κατασκευαστές αυτοκινήτων όπως η Rover και η Fiat, πειραματίστηκαν δημιουργικά με τους στροβιλοκινητήρες. Μπορεί το «Jet 1» της πρώτης και το «Turbina» της δεύτερης να μη βρήκαν το δρόμο προς τη μαζικοποίηση, έδωσαν όμως τις πρώτες απαντήσεις για το αν η τεχνολογία αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί. Κάπου εκεί μπήκε στο παιχνίδι ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» ή «σιδηρούν παραπέτασμα» (κρατήστε ό,τι θέλετε, αφήστε όμως στη θέση τους τα εισαγωγικά) για να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή, για τους δικούς του λόγους...

H ατμόσφαιρα της εποχής
Το σοβιετικό καθεστώς, που μέχρι πριν λίγα χρόνια απλά αντέγραφε τους Αμερικανούς για να κατασκευάσει αυτοκίνητα, επανακαθόρισε τη στάση του μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ενισχυμένο τα μέγιστα από τη νίκη κατά του ναζισμού και με κράτη-δορυφόρους να αποτελούν το «μαξιλαράκι» του, συνειδητοποίησε την ισχύ του: Ήταν το αντίπαλο δέος της επίσης νικήτριας στον πόλεμο μητρόπολης του καπιταλισμού (λέγε με ΗΠΑ), με την οποία πίστευε πως έπρεπε να αντιπαρατεθεί για την πρωτοκαθεδρία στον πλανήτη. Έτσι ξεκίνησε η κούρσα των στρατιωτικής φύσεως εξοπλισμών και ο αγώνας ταχύτητας για την κατάκτηση του διαστήματος (υπερφίαλη έκφραση, αφού το Σύμπαν είναι τεράστιο κι εμείς απλά έχουμε φτάσει μέχρι την πόρτα του... γειτονικού διαμερίσματος). Από τότε και μέχρι την κατάρρευση του «υπαρκτού», στις αρχές της δεκαετίας του '90, οι δύο υπερδυνάμεις ανταγωνίζονταν ανηλεώς η μία την άλλη στον τομέα της τεχνολογίας. Στα πλαίσια αυτά, αλλά και προς χάριν της προπαγάνδας, προέκυψε το πειραματικό αυτοκίνητο του αφιερώματός μας.

Soviet Arrow...
Το 1954 τα μαχητικά αεροσκάφη με turbojet κινητήρες είχαν πια επικρατήσει τεχνολογικά, ενώ τα Rover «Jet 1» και Fiat «Turbina» ήταν παροπλισμένα σε μια γωνιά, καθώς οι μηχανολογικές λύσεις που πρότειναν μέσω των αεριοστροβίλων κρίθηκαν μη εφαρμόσιμες. Το απόλυτο ρεκόρ ταχύτητας στην ξηρά βρισκόταν από το 1947 στα 634 χλμ./ώρα, επίδοση που σημείωσε ο Βρετανός John Cobb στις αλυκές της Bonneville των ΗΠΑ, οδηγώντας ένα Railton Mobil Special. Το θηρίο αυτό των τριών τόνων πραγματοποίησε το ρεκόρ με τη συνδρομή δύο 12κύλινδρων αεροπορικών κινητήρων, των 24 λίτρων έκαστος. Η πρόκληση για τους σοβιετικούς ήταν όχι μόνο να το καταρρίψουν, αλλά να το επιτύχουν χρησιμοποιώντας στροβιλοκινητήρα και να είναι οι πρώτοι στην ιστορία που κατάφεραν κάτι τέτοιο με αυτού του είδους την τεχνολογία. Μόλις η ιδέα έπεσε στο τραπέζι και πήρε έγκριση από τα ανώτερα κλιμάκια, κλήθηκε ο κορυφαίος σχεδιαστής A.A.Smolin για να συντελέσει στην υλοποίησή της. Ο στροβιλοκινητήρας που επιλέχτηκε να κινήσει το πρωτότυπο που φιλοδοξούσε να γίνει η ταχύτερη ανθρώπινη κατασκευή επί της Γης, ισχύος 2.700 ίππων, προερχόταν από το μαχητικό αεροσκάφος Mig-27. Ο Smolin τον έντυσε με ένα εντυπωσιακό αεροδυναμικό αμάξωμα σε σχήμα σταγόνας, που διέθετε ενιαία άτρακτο επενδυμένη με φύλλα αλουμινίου. Το κάθετο σταθερό στο πίσω μέρος, σε συνδυασμό με τα πλευρικά πτερύγια, προσέδιδαν εκτός των άλλων και περαιτέρω δυναμισμό στην όλη κατασκευή. Tα δεύτερα μπορούσαν μέσω του πηδαλίου να αλλάξουν κλίση, ακόμα και με το όχημα σε μεγάλη ταχύτητα, μεταβάλλοντας τα αεροδυναμικά χαρακτηριστικά του. Η ανάρτηση του αυτοκινήτου προερχόταν από το GAZ 12 και ήταν ανεξάρτητη σε όλους τους τροχούς, ενώ κιβώτιο ταχυτήτων δεν υπήρχε, καθώς με την αεριοπροώθηση δε χρειάζεται.

Δεν έχουμε λάστιχα!

Όταν έφτασε η ώρα της δοκιμής γι αυτόν τον πραγματικό πύραυλο με ρόδες, κλήθηκε να τον πιλοτάρει ο γνωστός οδηγός αγώνων και πρωταθλητής της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών M.A.Metelev. Η ομάδα εξέλιξης του GAZ TR είχε θέσει ως στόχο της παρθενικής εμφάνισής του μια ταχύτητα γύρω στα 500 χιλιόμετρα την ώρα, έτσι για αρχή. Όμως, αυτό δεν ήταν εφικτό, λόγω της έλλειψης ειδικά παρασκευασμένων ελαστικών υψηλής ταχύτητας. Έτσι, η δοκιμή περιορίστηκε στη μέγιστη ταχύτητα των 300 χιλιομέτρων την ώρα. Στη συνέχεια, το project τέθηκε για λίγο καιρό σε καθεστώς αναμονής ελαστικών, ενώ πραγματοποιήθηκαν μερικά ακόμη προκαταρκτικά τεστ με την ταχύτητα περιορισμένη στην προαναφερόμενη. Κάπου εκεί τελείωσαν όλα, αφού πρώτα προέκυψε μια σειρά από προβλήματα διοικητικής μέριμνας και ένα σοβαρό ατύχημα, ευτυχώς όχι θανατηφόρο. Κατόπιν, η εγχώρια τεχνολογική προσπάθεια επικεντρώθηκε στη δημιουργία ενός νέου αεροσκάφους και το ενδιαφέρον για το GAZ TR χάθηκε οριστικά.

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας. Φωτογραφίες: GAZ