Carhistory.gr Logo
  » ancient » Gardner-Serpollet steam car
Gardner-Serpollet steam car
ancient

Μια άμαξα χωρίς άλογα που κινείται με ατμό; Από τέτοιου είδους κατασκευές, όμως, ξεκίνησαν όλα...

Γεννημένος το 1858 στο Ain, μια όμορφη ορεινή περιοχή κοντά στα γαλλο-ελβετικά σύνορα, ο Leon Serpollet ήταν ένας από τους εξερευνητές της Αυτοκίνησης, την εποχή που εκείνη ήταν ακόμη στα πρώτα της βήματα. Γιός σιδερά, κατασκεύασε το πρώτο του αυτοκίνητο στην ηλικία των 18 ετών, παράγοντας όμως πιο πολύ καπνό, παρά ατμό. Προσηλωμένος στην περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνολογίας του ατμού, στην οποία πίστευε, επινόησε το 1887 τον στιγμιαίο ατμολέβητα για την άμεση παραγωγή ατμού και στη συνέχεια χρησιμοποίησε το εφεύρημά του για να δώσει κίνηση σε ένα τρίκυκλο. Τα επόμενα χρόνια ανοίγοντας μαζί με τον αδερφό του Henri ένα εργαστήριο στην οδό rue des Cloÿs στη Μονμάρτη (εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το πάρκο Leon Serpollet) κατασκεύασε σημαντικό αριθμό τρίκυκλων ατμοκίνητων οχημάτων, χωρίς όμως να ξεκινήσει τη μαζικότερη παραγωγή τους, με βάση τα δεδομένα των ημερών που οι τεχνολογίες της Αυτοκίνησης ήταν ακόμη στα σπάργανα. Την εποχή εκείνη τα δημιουργήματά του ήταν τα μόνα αυτο-προωθούμενα οχήματα στο Παρίσι. Η δραστηριότητά του τράβηξε την προσοχή της Peugeot, που το 1889 παρήγαγε σε συνεργασία μαζί του τρία ατμοκίνητα τρίτροχα, στη συνέχεια όμως απέσυρε το ενδιαφέρον της και τον άφησε μόνο του. Ο Serpollet δεν απογοητεύτηκε και προχώρησε παρακάτω, κατασκευάζοντας δικύλινδρα αυτοκίνητα ατμού των 4 έως 6 ίππων με λέβητες κάρβουνου, τετράτροχα από το 1891 και έπειτα. Ο επαγγελματικός του κύκλος επέμενε πως έπρεπε να αφήσει τα αυτοκίνητα στην άκρη και να επικεντρώσει την προσοχή του στα ατμοκίνητα τραμ και στα τραίνα, όπου οι σχετικές με τον ατμό εφευρέσεις του θα είχαν ευρύτερο πεδίο δράσης, ωστόσο ο Leon δεν άλλαξε προσανατολισμό μέχρι το τέλος.

Gardner-Serpollet

Στις 22 Ιουλίου 1894 τέσσερα ατμοκίνητα της Société des Moteurs Serpollet Frères έλαβαν μέρος στον αγώνα που διοργάνωσε η εφημερίδα Le Petit Journal για οχήματα χωρίς άλογα από το Παρίσι στη Ρουέν, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος αγώνας στην ιστορία της Αυτοκίνησης. Δύο από τα Serpollet τερμάτισαν στην 14η και στην 16η θέση της γενικής κατάταξης, ενώ τα άλλα δύο εγκατέλειψαν. Στο μεταξύτα δύο αδέλφια συνέχισαν να βελτιώνουν τον στιγμιαίο τους ατμολέβητα, προκειμένου να παρουσιάσουν έναν πιο λειτουργικό τρόπο παραγωγής του ατμού, ώστε αυτός να μπορέσει να γίνει από πρακτικής πλευράς μια αποτελεσματική πηγή ενέργειας για τα αυτοκίνητα. Το 1896 κατοχύρωσαν την εφεύρεσή τους με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και δύο χρόνια αργότερα βρήκαν στο δρόμο τους τον Αμερικανό επενδυτή Frank Gardner, που ήθελε να ρίξει λεφτά στη νέα εφεύρεση του αυτοκινήτου. Από τη συνεργασία αυτή προέκυψαν τα μοντέλα ατμού Gardner-Serpollet, που υιοθέτησαν επίπεδο δικύλινδρο κινητήρα με λέβητα παραφίνης, με την ισχύ του να κυμαίνεται κατά περίπτωση από 5 έως 18 ίππους. Για τον εξωτερικό σχεδιασμό τους δε μπορεί να πει κανείς πολλά, αφού τότε η μορφή μιας άμαξας χωρίς άλογα με τεράστιους ξύλινους τροχούς ήταν η μόνη γνώριμη με ό,τι προϋπήρχε, αλλά και η μόνη εφικτή. Η μετάδοση της κίνησης στους πίσω τροχούς γινόταν με αλυσίδα. Δεν είναι γνωστό πόσα από αυτά κατασκευάστηκαν έως το 1907, σίγουρα όμως ήταν ολιγάριθμα, ενώ στις ημέρες μας επιβιώνουν επιβεβαιωμένα μόλις τρία. Το ένα από αυτά είναι το γαλάζιο αυτοκίνητο των φωτογραφιών μας, με έτος παραγωγής το 1904 ή το 1905 και με ισχύ 18 ίππων. Πριν λίγα χρόνια, πουλήθηκε σε δημοπρασία από τον διάσημο οίκο Βonhams αντί του ποσού των 371.000 λιρών Αγγλίας, αφού παρέμεινε για 50 και πλέον χρόνια στην κατοχή ενός εκκεντρικού συλλέκτη. Το δεύτερο Gardner-Serpollet κατασκευής 1901 εκτίθεται εδώ και πολλά χρόνια στη Μιλούζ, σε ένα από τα καλύτερα μουσεία αυτοκινήτου του κόσμου. Το τρίτο ανήκει στην παραγωγή του 1903 και βρίσκεται στις ΗΠΑ, στο Larz Anderson Auto Museum, που εδρεύει στο Brookline της Πολιτείας της Μασαχουσέτης.

Ο επίμονος Leon...

Παράλληλα με τη συνεργασία του με τον Gardner, ο Serpollet κατασκεύαζεκαι άλλα ατμοκίνητα μοντέλα που έφεραν την υπογραφή του οίκου του. Από το 1899 ήταν σε θέση να χρησιμοποιεί για τα αυτοκίνητά του και τετρακύλινδρους κινητήρες ατμού, με πλευρικές βαλβίδες και αρχική ισχύ 5 ίππων. Από το εργοστάσιό του βγήκαν ατμοκίνητα με αμάξωμα phaeton και vis-a-vis, αλλά και ανοιχτές διθέσιες sport κατασκευές με πρωτόλειο αεροδυναμικό σχήμα όπως το Type H. Βρισκόμαστε πια στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα κι ο Γάλλος εφευρέτης έχει καταλάβει πως αντίπαλος του ατμού στην κούρσα για την ευρύτερη διείσδυση της Αυτοκίνησης στον κόσμο ήταν εκτός από τον ηλεκτρισμό και τα παράγωγα του πετρελαίου. Έπρεπε να δώσει σκληρή μάχη με τον ανταγωνισμό, παράγοντας ενέργεια από τον ατμό με ακόμη ταχύτερο ρυθμό, ώστε η πρότασή του να είναι εξίσου βιώσιμη και ελκυστική ως επιλογή από τους μελλοντικούς αγοραστές. Θα μπορούσε να τα είχε καταφέρει, αν δεν πέθαινε σε ηλικία μόλις 49 χρόνων, από φυματίωση. Μετά το θάνατό του, η εταιρεία που είχε ιδρύσει ανέστειλε τις εργασίες της και χάθηκε από τον χάρτη. Αυτό όμως καθόλου δεν αναιρεί το γεγονός ότι στον καιρό της, όταν ακόμη δεν είχε κριθεί ποιά διαδρομή θα ακολουθούσε τελικά η νέα εφεύρεση, εκείνη ήταν που κατασκεύασε τα καλύτερα ατμοκίνητα αυτοκίνητα στην ιστορία.

Το πασχαλινό αυγό

Από το βιογραφικό του Leon Serpollet δεν έλειψαν και οι πρωτότυπες κατασκευές που αναζητούσαν την ταχύτητα. Η πιο διάσημη από αυτές ήταν το Πασχαλινό Αυγό (Oeuf de Paques), που ονομάστηκε έτσι εξαιτίας του ωοειδούς σχήματός του. Με αυτό το αυτοκίνητο, που οδήγησε ο ίδιος στη δοκιμασία χιλιομέτρου στη λεωφόρο Promenade des Anglais της παραλίας της Νίκαιας στις 13 Απριλίου 1902, έφθασε την ταχύτητα των 120,797 χιλιομέτρων την ώρα. Με την επίδοση αυτή αφαίρεσε το απόλυτο ρεκόρ ταχύτητας στην ξηρά από το ηλεκτροκίνητο La Jamais Contente του Camille Jenatzy και έγινε έστω και για λίγους μήνες ο πρώτος μη ηλεκτροκίνητος κάτοχος αυτής της τόσο σημαντικής διάκρισης, την εποχή που άρχιζαν όλα.

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας. Φωτογραφίες: Historic at Brooklands