Carhistory.gr Logo
  » portraits » Hugo Junkers
Hugo Junkers
portraits

Πρωτοπόρος της αεροπορικής τεχνολογίας, στην οποία άνοιξε νέους δρόμους, ενώ η συμβολή του στην καθιέρωση των επιβατικών πτήσεων σε όλο τον κόσμο υπήρξε μεγάλη.

Γεννημένος στις 5 Φεβρουαρίου 1859 στην Πρωσία, ο Hugo Junkers ήταν ο πιο σημαντικός σχεδιαστής και μηχανικός αεροσκαφών των πρώτων δεκαετιών της αεροπορίας. Ως μεγαλύτερο επίτευγμά του θεωρείται η χρήση ελαφρών μετάλλων στην κατασκευή της ατράκτου και των φτερών των αεροπλάνων, καθώς ήταν ο πρώτος που το υλοποίησε. Όμως, ως πολυπράγμων και εφευρέτης δεν έκανε μόνο αυτό, όσο σημαντικό κι αν αποδείχτηκε. Ως ιδρυτής της εταιρείας Junkers Flugzeug & Motorenwerke AG, ήταν ένας από τους στυλοβάτες της γερμανικής βιομηχανίας αεροσκαφών στα χρόνια του Μεσοπολέμου. Ειδικότερα τα πολυκινητήρια επιβατικά και εμπορευματικά αεροπλάνα μεταλλικής ατράκτου που παρουσίασε, βοήθησαν στην καθιέρωση των αεροπορικών εταιρειών στη Γερμανία, καθώς και σε ολόκληρο τον κόσμο. Αν και το όνομά του συνδέεται επίσης με μερικά από τα πιο επιτυχημένα γερμανικά πολεμικά αεροσκάφη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, ο ίδιος ο Junkers δεν είχε καμία σχέση με την ανάπτυξή τους. Δημοκρατικών πεποιθήσεων, εκδιώχτηκε από την εταιρεία του το 1934, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης των Ναζί. Πέθανε ένα χρόνο αργότερα στο σπίτι του, ανήμερα των γενεθλίων του. Εκτός από πρωτοποριακά για την εποχή τους αεροσκάφη, ο Hugo Junkers έχτισε επίσης δύο κινητήρες diesel και βενζίνης, ενώ κατείχε διάφορες πατέντες μεταλλουργικών θεμάτων και θερμοδυναμικών εφαρμογών.

Οι σταθμοί
Η λαμπερή σταδιοδρομία του είναι γεμάτη κορυφαία πεπραγμένα, από τα οποία δύσκολα ξεχωρίζει κάποιος το πιο σημαντικό. Ωστόσο, υπάρχουν πέντε αεροσκάφη-σταθμοί στην ιστορία, που πρέπει ούτως ή άλλως να αναφερθούν οπωσδήποτε: To J.1 του 1915 (το πρώτο μεταλλικό αεροσκάφος στον κόσμο), το F.13 του 1919 (το πρώτο μεταλλικό επιβατικό αεροσκάφος στον κόσμο), το W33 (το πρώτο που πέταξε πάνω από τον Ατλαντικό ωκεανό και προσγειώθηκε στην Αμερική), το σχεδόν δελταπτέρυγο G.38 και το Ju 52 του 1932 που με το παρατσούκλι Tante Ju υπήρξε ένα από τα πιο διάσημα αεροπλάνα της δεκαετίας του '30.

Τα πρώτα χρόνια

Ο Hugo Junkers, γιός ενός επιτυχημένου βιομήχανου κατασκευών, γεννήθηκε στηνπόλη Rheydt της Πρωσίας. Σε ηλικία 19 ετών φοίτησε διαδοχικά στα Βασιλικά Πολυτεχνεία του Charlottenburg και του Aachen, όπου και ολοκλήρωσε τις σπουδές του ως μηχανικός το 1883. Επιστρέφοντας στην ιδιαίτερη πατρίδα του εργάστηκε αρχικά στην εταιρεία του πατέρα του, ώσπου το ενδιαφέρον του να κεντριστεί από τις διαλέξεις για τον ηλεκτρομαγνητισμό και την θερμοδυναμική που έδινε ο Adolf Slaby στο Charlottenburg.Σύντομα βρέθηκε να δουλεύει μαζί του, στην εταιρεία Continental-Gasgesellschaft, που διατηρούσε ο τελευταίος στο Dessau. Σε μία από τις πρώτες του δραστηριότητες εκεί, εργάστηκε για την ανάπτυξη του πρώτου εμβολοφόρου κινητήρα. Στη συνέχεια κατοχύρωσε τα πρώτα του διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αρχής γενομένης από έναν θερμιδομετρητή, που το 1893 τιμήθηκε με το χρυσό μετάλλιο στην έκθεση World Columbian Exposition στο Chicago. Ένα χρόνο νωρίτερα ίδρυσε την πρώτη του εταιρεία, που είχε ως αντικείμενό της ανάλογες κατασκευές, ενώ συνέχισε να κατοχυρώνει διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το 1895 ίδρυσε την Junkers & Company,για να αξιοποιήσει περαιτέρω τις εφευρέσεις του. Όσο για τον Adolf Slaby, στη συνέχεια της καριέρας του υπήρξε συνιδρυτής της Telefunken, ενώ ο γιός του Rudolf βαδίζοντας σε χνάρια λίγο διαφορετικά από τον πατέρα του παρουσίασε ένα μικρό ηλεκτρικό αυτοκίνητο, που έμεινε γνωστό με το όνομα Slaby-Beringer. Δύο χρόνια αργότερα προσφέρθηκε στον Hugo η θέση του καθηγητή μηχανολογίας στο Πολυτεχνείο του Aachen, όπου δίδαξε μέχρι το 1912. Ταυτόχρονα εργαζόταν ως εφευρέτης-μηχανικός, λαμβάνοντας σημαντικά κέρδη από την Junkers & Co. χάρις στις επινοήσεις του (θερμιδομετρητές, θερμάστρες αερίου, ρυθμιστές πίεσης, κινητήρες πετρελαίου εσωτερικής καύσης, αερόθερμα και άλλα).

Έτσι άρχισαν όλα...

Ο κόσμος της αεροπορίας ίσως να μην είχε γνωρίσει τον Hugo Junkers και θα ήταν σίγουρα φτωχότερος,αν εκείνος δεν είχε συνεργαστεί στην ηλικία των 50 χρόνων με τον μηχανικό Hans Reissner από το Aachen. Ο δεύτερος είχε αναπτύξει σχέδια για ένα μεταλλικό αεροσκάφος, τα οποία πήραν σάρκα και οστά το 1909 στις εγκαταστάσεις της Junkers & Co. στο Dessau, όπου ο Hugo λειτουργούσε ήδη μια αεροδυναμική σήραγγα. Εκείνο το πρώτο αεροπλάνο έφερε κυματοειδή φτερά κατασκευασμένα από σίδηρο κι αυτή ήταν χρονολογικά η πρώτη πινελιά του Junkers στον κόσμο της αεροπορίας, την οποία κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τον επόμενο χρόνο. Η εφεύρεση ενός είδους υδραυλικού φρένου ήταν μια από τις πατέντες αυτής της χρονιάς, της πρώτης του Γερμανού μηχανικού με την ιδιότητα του σχεδιαστή αεροσκαφών, η οποία μετέπειτα αποδείχτηκε ο καλύτερος ρόλος της καριέρας του.

Τα Junkers στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο

Οι διορατικές ιδέες του Hugo καθυστέρησαν να υλοποιηθούν, καθώς οι ανάγκες της μεγάλης στρατιωτικής σύρραξης που ξέσπασε στην Ευρώπη το καλοκαίρι του 1914 τις κράτησαν πίσω. Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου η γερμανική κυβέρνηση τον ανάγκασε να επικεντρωθεί στην παραγωγή των αεροσκαφών. Το 1915 ανέπτυξε το πρώτο μεταλλικό αεροσκάφος στον κόσμο, το J.1, που σύντομα απέκτησε το υποκοριστικό Blechesel (η λαμαρίνα του γαϊδάρου) και βρισκόταν στο Μουσείο του Μονάχου μέχρι το ξεκίνημα του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Τα δύο επόμενα χρόνια χαρακτηρίστηκαν από τη δράση του Junkers J.I, που εκτός του πιλότου επανδρωνόταν και με πολυβολητή. Το πλήρωμα του αεροσκάφους προστατευόταν αποτελεσματικά από μια ενοποιημένη και θωρακισμένη άτρακτο τύπου μπανιέρας, η οποία μετέπειτα αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία του Il-2 Shturmovik από τον Sergey Ilyushin. Το J.I ήταν αναμφίβολα το καλύτερο επιθετικό αεροσκάφος της γερμανικής μηχανής στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Ωστόσο, αυτό δεν μπόρεσε να απαλλάξει τον Junkers τον Οκτώβριο του 1917 από την αναγκαστική συγχώνευση της εταιρείας του με εκείνη του Anthony Fokker, ύστερα από διαταγή της κυβέρνησης, που υποχρέωσε τους δύο πρωτοπόρους της αεροπορίας στη σύσταση της βραχύβιας Junkers-Fokker Aktiengesellschaft. Λίγους μήνες αργότερα παρουσιάστηκε το Junkers D.I, το πρώτο χαμηλής πτέρυγας μονοθέσιο μαχητικό αεροσκάφος του κόσμου, καθώς και το πρώτο που για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε ντουραλουμίνιο. Τις ημέρες εκείνες η εταιρεία παρήγαγε επίσης ένα μαχητικό διθέσιο, το CL.I., όμως ήταν πλέον αργά για να αλλάξει η έκβαση του πολέμου υπέρ της Γερμανίας. Όλες οι προαναφερθείσες κατασκευές, καθώς και τα πολιτικά αεροσκάφη της Junkers τη δεύτερη δεκαετία του εικοστού αιώνα, έδωσαν τη δυνατότητα στους Andrei Tupolev και William Stout να βάλουν στην παραγωγή αεροπλάνα αντίστοιχων ιδιοτήτων, αν και όχι πάντα με νόμιμο τρόπο (είναι γνωστή η αντιδικία του Hugo με τη Ford για την αντιγραφή των σχεδίων του στο Trimotor της δεύτερης, στην οποία έβαλε το χεράκι του ο Stout, με αποτέλεσμα την καταδίκη της αμερικανικής εταιρείας).

 

Ανοίγοντας τους ουρανούς στις επιβατικές πτήσεις...

Το τέλος του πολέμου έδωσε την ευκαιρία στον Hugo Junkers να επιστρέψει στις δραστηριότητες που θεωρούσε χρήσιμες και αληθινά δημιουργικές: Το F.13 του 1919 ήταν το πρώτο μεταλλικό επιβατικό αεροσκάφος και το πρώτο μιας σειράς από αεροπλάνα που άνοιξαν το δρόμο στην καθιέρωση των επιβατικών πτήσεων, των οποίων ήταν ένθερμος υποστηρικτής. Μέσα από μια ποικιλία επιχειρηματικών πρωτοβουλιών ο Junkers συνέβαλε ενεργά στην ίδρυση και την ανάπτυξη των αεροπορικών εταιρειών σε όλη την υδρόγειο, με σκοπό ασφαλώς να τους πουλήσει τα αεροσκάφη του. Χάρις στον προσανατολισμό αυτό ο Hugo διαδραμάτισε καίριο ρόλο στα αρχικά στάδια της ανάπτυξής τους, όπως συνέβη με την Deutsche Luft Hansa και την Lloyd Aereo της Βολιβίας. Ωστόσο, αρκετές από τις επιχειρηματικές δραστηριότητές του απέτυχαν εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής κατάστασης των αρχών της δεκαετίας του '30 και των πολιτικών προβλημάτων που εκείνες δημιούργησαν. Όμως, ο Junkers είχε πάντα περισσότερες ιδέες για να αντιπαρέρχεται τα στριμώγματα. Λαμπερό παράδειγμα των ιδιαίτερων ικανοτήτων του ήταν το τετρακινητήριο G.38, καθώς επίσης το δημοφιλές Junkers 52 «Tante Ju»και το μεγάλων διαστάσεων Junkers 86.

 

Το άδικο τέλος...

Ο Junkers ήταν εκ πεποιθήσεως σοσιαλιστής και ειρηνιστής. Για τους λόγους αυτούς, είχε αρκετές ευκαιρίες για να συγκρούεται κατά καιρούς με την εκάστοτε γερμανική ηγεσία. Το 1917 η κυβέρνηση τον ανάγκασε σε συνεργασία με τον Anthony Fokker, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα καλύπτονται οι στόχοι της παραγωγής σε καιρό πολέμου, καθώς η απροθυμία του Hugo της προκαλούσε μεγάλο εκνευρισμό. Εκτός των άλλων, στο εργοστάσιό του λάμβανε χώρα ένα ευρύ φάσμα πολιτικών απόψεων μεταξύ των εργαζομένων, γεγονός που καθόλου δεν έδειχνε να τον ενοχλεί. Άλλωστε, η άποψη που επικρατούσε περισσότερο ανάμεσά τους ήταν πως η αεροπορία προσφέρει ελπίδα για την εθνική ανανέωση και την τόσο αναγκαία άνοδο της γερμανικής οικονομίας. Η πρώτη μεγάλη ατυχία για τον Junkers προέκυψε το 1926, όταν εξαιτίας μιας αποτυχημένης επιχείρησης για την κατασκευή αεροσκαφών για την Σοβιετική Ένωση, δεν μπόρεσε να αποπληρώσει κάποια κρατικά δάνεια και έχασε τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους των επιχειρήσεών του. Το τελειωτικό χτύπημα ήρθε οκτώ χρόνια αργότερα, όταν οι ναζιστικές αρχές που ήθελαν να επανεξοπλίσουν την Γερμανία απαίτησαν άμεσα την κυριότητα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του και την πλειοψηφία των μετοχών των υπόλοιπων εταιρειών του (λέγεται πως υποκινητής της εξέλιξης αυτής ήταν ο Χέρμαν Γκέρινγκ, τον οποίο φαίνεται πως ο Junkers δεν εκτιμούσε καθόλου ως πιλότο). Υπό την απειλή της φυλάκισης τελικά συναίνεσε και ένα χρόνο αργότερα πέθανε, ενώ ήταν σε κατ' οίκον περιορισμό στο Gauting κοντά στο Μόναχο. Στη συνέχεια η πρώην εταιρεία του παρήγαγε αρκετές ιπτάμενες πολεμικές μηχανές έως το τέλος του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, με τις οποίες όμως δεν θα ασχοληθούμε, αφού ο ίδιος δεν είχε καμία σχέση με αυτές.

 

carhistory

Kείμενο: Σπύρος Χατήρας. Φωτογραφίες: junkers.de