Carhistory.gr Logo
  » airplanes » Junkers F.13
Junkers F.13
airplanes

Το πρώτο μεταλλικό επιβατικό αεροσκάφος στον κόσμο, ένας αληθινός εξερευνητής των εμπορικών πτήσεων, την εποχή που όλα ήταν υπό διαμόρφωση...

Το 1919 ο Γερμανός ειρηνιστής και πρωτοπόρος της αεροπορικής τεχνολογίας Hugo Junkers είχε την ευκαιρία που από χρόνια περίμενε, καθώς οι εχθροπραξίες τελείωσαν στην Ευρώπη και μια εικοσαετής περίοδος ειρήνης ξεκινούσε. Τη χρονιά εκείνη το εργοστάσιό του παρουσίασε το F.13, αφήνοντας στην άκρη για πρώτη φορά από την ίδρυσή του το γράμμα J, που μέχρι τότε χρησιμοποιούσε για να κωδικοποιήσει τα προϊόντα του. Το αεροσκάφος ήταν μονοπλάνο χαμηλής πτέρυγας, με άτρακτο και φτερά σε κυματοειδή μορφή κατασκευασμένα από αλουμίνιο, μέθοδος που υιοθετήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία τόσο στο μονοθέσιο αεροσκάφος J.1 της Junkers & Co., όσο και στα μαχητικά αεροπλάνα που υποχρεώθηκε να παράγει η εταιρεία στη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Με ημίκλειστο πιλοτήριο για το διμελές πλήρωμα και κλειστό χώρο διαμορφωμένο για τέσσερις επιβάτες πουλήθηκε σε περισσότερες από 300 μονάδες και έμεινε στην παραγωγή για δεκατρία χρόνια, ενώ σε εμπορική υπηρεσία για σχεδόν είκοσι.

Τα πλεονεκτήματα
To F.13 ήταν ένα πολύ προηγμένο αεροπλάνο για την εποχή του, με καθαρές αεροδυναμικές γραμμές και νεωτεριστική φιλοσοφία. Από πλευράς σχεδιασμού ήταν συγκρίσιμο μόνο με τα μοντέλα της Fokker, μιας εταιρείας που διακρινόταν όσο και η Junkers για τις σύγχρονες ιπτάμενες κατασκευές της. Το αρχίγραμμα F στην ονομασία του προερχόταν από τη λέξη Flugzeug, που στα γερμανικά σημαίνει αεροσκάφος. Αυτός ο προσδιορισμός όμως δεν ακολουθήθηκε παντού, αφού τα αεροπλάνα αυτού του τύπου που παρήχθησαν στην Σοβιετική Ένωση τη διετία 1922-1923 αναγνωρίζονταν ως Ju 13. Το σκληρό αλουμίνιο (ντουραλουμίνιο) ήταν το υλικό που χαρακτήριζε 35 μοντέλα της Junkers, από το J7 του 1918 έως το Ju 46 του 1932. Εσωτερικά, η πτέρυγα του αεροσκάφους κτίστηκε με τη χρήση του προαναφερόμενου ελαφρού μεταλλικού κράματος μεγάλης αντοχής επάνω σε εννέα ορθοστάτες κυκλικής διατομής, με εγκάρσια αντιστήριξη. Ακριβώς πίσω από τον κινητήρα ήταν εγκατεστημένος ο θάλαμος διακυβέρνησης, ο οποίος ήταν στεγασμένος, αλλά χωρίς να διαθέτει πλευρικά τζάμια. Η καμπίνα των επιβατών ήταν θερμαινόμενη, με τα παράθυρα και τις πόρτες στις πλευρές της ατράκτου, ενώ τα καθίσματα των επιβατών ήταν εφοδιασμένα με ζώνες ασφαλείας, επιλογή ασυνήθιστη για την εποχή. Οι τροχοί του αεροπλάνου ήταν σταθεροί (ήταν νωρίς ακόμη για να βυθίζονται στην άτρακτο σε ώρα πτήσης), μπορούσαν όμως και να απουσιάζουν αν το σημείο προσγείωσης επέβαλε πέδιλα του σκι (χιόνι) ή πλωτήρες (θάλασσα, λίμνη, ποτάμι). Την εποχή εκείνη ήταν πιο εύκολο να προσγειωθείς σε ένα φυσικό τοπίο, αφού οι αεροδιάδρομοι ήταν πολύ λίγοι και ακόμη στα σπάργανα. Το F.13 πέταξε για πρώτη φορά στις 25 Ιουνίου του 1919, σε μορφή πρωτοτύπου, παίρνοντας κίνηση από έναν υδρόψυκτο εξακύλινδρο σε σειρά κινητήρα της Mercedes, ισχύος 170 ίππων. Στη συνέχεια τα μοντέλα παραγωγής εφοδιάστηκαν με έναν ισχυρότερο κινητήρα των 185 ίππων της BMW, αλλά και με μηχανικά σύνολα που κατασκεύαζε η ίδια η Junkers.

Ανακαλύπτοντας το marketing

Όλοι οι κατασκευαστές αεροσκαφών της πολιτικής αεροπορίας αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν ιδιότυπο ανταγωνισμό, τον οποίο συνέθεταν οι πολύ μεγάλοι αριθμοί πλεοναζόντων μαχητικών αεροπλάνων, που μπορούσαν με μικρό κόστος να μετατραπούν σε μεταγωγικά. Σαν να μην ήταν αυτό αρκετό, η επιτροπή ελέγχου που συνέστησαν οι νικητές του πολέμου απαγόρευσε τη διάθεση αεροπλάνων στη γερμανική αγορά μέχρι το 1922. Όμως, ο Junkers βρήκε τρόπο να το αντιπαρέλθει αυτό, εξάγοντας τα αεροσκάφη του ήδη από το 1919 στην Αυστρία, στην Πολωνία, στις ΗΠΑ και στην Κολομβία. Τρία χρόνια αργότερα η εταιρεία πωλούσε τα αεροπλάνα της στην Αγγλία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην Ιαπωνία. Στη Βολιβία, το πρώτο αεροσκάφος του τοπικού αερομεταφορέα LAB ήταν ένα Junkers F.13, που πέταξε για πρώτη φορά σε δρομολόγιο εντός της νοτιοαμερικανικής χώρας στις 23 Σεπτεμβρίου 1925. Ο ευρηματικός Hugo Junkers είχε στο μυαλό του και άλλους τρόπους για να διαδώσει τα προϊόντα του, αρχής γενομένης από τη δική του αεροπορική εταιρεία (την Junkers Luftverkehr AG, που ιδρύθηκε το 1921 και λίγα χρόνια αργότερα ενσωματώθηκε στο πρώτο σχήμα της Lufthansa) για να ενθαρρύνει την απόκτηση του F.13 από γερμανικές αεροπορικές εταιρείες. Δύο χρόνια μετά εξήντα F.13, ιδιοκτησίας γερμανικών εταιρειών, πετούσαν στους ουρανούς της χώρας. Το ιδιοφυές αφεντικό της εταιρείας ίδρυσε επίσης ένα υποκατάστημά της στο Ιράν, ενώ χρησιμοποίησε και άλλες τεχνικές marketing παρέχοντας F.13 με φτηνές μισθώσεις και άτοκα δάνεια, με αποτέλεσμα 16 αερομεταφορείς σε όλη την Ευρώπη να προτιμήσουν το αεροσκάφος του. Όταν η Junkers Luftverkehr έγινε ιδρυτικό μέλος της Deutsch Luft Hansa το 1926, τα αεροπλάνα της είχαν ήδη διανύσει 9.500.000 μίλια. Το 1928 η Luft Hansa αγόρασε 55 F.13, τα οποία χρησιμοποίησε σε 43 δρομολόγια εσωτερικού. Ακόμη και το 1937, ένα χρόνο πριν αποσυρθούν, τα F.13 του Γερμανού αερομεταφορέα έφερναν αισίως εις πέρας περισσότερες από 50 πτήσεις την εβδομάδα. Το τελευταίο αεροπλάνο του συγκεκριμένου τύπου συνταξιοδοτήθηκε το 1951, στη Βραζιλία.

Kινητήρες και εκδόσεις

F.13 με τον εξακύλινδρο σε σειρά κινητήρα των 170 ίππων της Mercedes.
F.13a με τον κινητήρα της BMW, ισχύος 185 ίππων.
F.13ba, ca, da, fa με τον υδρόψυκτο σε σειρά κινητήρα Junkers L2 των 200 ίππων.
F.13be, ce, de, fe με τον υδρόψυκτο σε σειρά κινητήρα Junkers L5των 306 ίππων.
F.13dle, fle, ge, he, ke με παραλλαγές του κινητήρα Junkers L5.
F.13bi, ci, di, fi με τον κινητήρα BMW IV των 250 ίππων.
F.13co, fo, ko με τον κινητήρα BMW Va των 310 ίππων.
Junkers-Larsen JL-6 αμερικανική κατόπιν αδείας έκδοση, με αστεροειδή κινητήρα της Pratt & Witney. Kατασκευάστηκε σε οκτώ μονάδες.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

JUNKERS F.13
Πλήρωμα: 2 άτομα (κυβερνήτης, συγκυβερνήτης)
Επιβάτες: 4 (ή φορτίο 690 κιλών)
Μήκος: 9,59 μ.
Εκπέτασμα: 14,8 μ.
Ύψος: 3,50 μ.
Εμβαδόν φτερών: 34,50 τ.μ.
Βάρος κενό: 951 κιλά
Μέγιστο βάρος απογείωσης: 1.640 κιλά
Κινητήρας: 6κύλινδρος υδρόψυκτος σε σειρά της Mercedes
Ισχύς: 170 ίπποι
Ανώτατη ταχύτητα: 173 χλμ./ώρα
Ταχύτητα ταξιδίου: 160 χλμ./ώρα
Αυτονομία: 1.400 χλμ.
Ανώτατο ύψος πτήσης: 5.000 μ.
Ταχύτητα ανόδου: 2,40 μέτρα ανά δλ.

JUNKERS F.13fe
Πλήρωμα: 2 άτομα (κυβερνήτης, συγκυβερνήτης)
Επιβάτες: 4 (ή φορτίο 690 κιλών)
Μήκος: 10,50 μ.
Εκπέτασμα: 17,75 μ.
Ύψος: 3,60 μ.
Εμβαδόν φτερών: 44 τ.μ.
Βάρος κενό: 1.480 κιλά
Μέγιστο βάρος απογείωσης: 2.318 κιλά
Κινητήρας: 6κύλινδρος υδρόψυκτος σε σειρά Junkers L5
Ισχύς: 306 ίπποι
Ανώτατη ταχύτητα: 198 χλμ./ώρα
Ταχύτητα ταξιδίου: 170 χλμ./ώρα
Αυτονομία: 1.400 χλμ.
Ανώτατο ύψος πτήσης: 5.090 μ.
Ταχύτητα ανόδου: 2,40 μέτρα ανά δλ.

 

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας. Φωτογραφίες: junkers.de