Carhistory.gr Logo
  » ancient » Kocs to coach
Kocs to coach
ancient
Στο Kocs της Ουγγαρίας κατασκευάστηκαν πριν από 700 χρόνια οι πρώτες άμαξες με σύστημα ανάρτησης του κιβωτιόσχημου πλαισίου τους από τους άξονες, με τη χρήση δερμάτινων λουριών και αλυσίδων. Από την πόλη αυτή προέρχεται και ο όρος coach, που από τότε μέχρι σήμερα έχει ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο...

To Kocs είναι μια παραποτάμια πεδινή κωμόπολη της Ουγγαρίας, στην οποία κατοικούν 2.750 άνθρωποι. Βρίσκεται 65 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Βουδαπέστης, κοντά στα σύνορα με τη Σλοβακία, ενώ η ευρύτερη περιοχή κατοικείται από την εποχή του Χαλκού. Το 1237, σε κάποια δημοτικά αρχεία που έχουν σωθεί, καταγράφεται για πρώτη φορά ως οικισμός. Το όνομά της άρχισε να γίνεται γνωστό τον 15ο αιώνα, στα χρόνια της βασιλείας του Matthias Corvinus ή Matyas I (1458-1490), ενός εστεμμένου που αγαπούσε και ενθάρρυνε την τεχνολογία, με την υποστήριξη του οποίου η χώρα του έγινε η πρώτη που αγκάλιασε την Αναγέννηση. Την εποχή εκείνη, κάποια εργαστήρια από το Kocs κατασκεύασαν ένα τετράτροχο ιππήλατο όχημα, με το κιβωτιόσχημο πλαίσιό του να στηρίζεται στους άξονες, στους οποίους είχε εγκατασταθεί ένα εξελιγμένο σύστημα ανάρτησης που χρησιμοποιούσε αλυσίδες και δερμάτινα λουριά. Η κατασκευή, που λόγω της άνεσης-ευκολίας που παρείχε και του μεγάλου εύρους της σε χρήσεις έγινε δημοφιλής στην Ανατολική Ευρώπη, ονομάστηκε από τους Ούγγρους «kocsi szeker» (καλάθι του Kocs), εξαιτίας του χαρακτηριστικού της σχήματος. Σύντομα η χρήση του «καλαθιού» διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη, μέσω της αυτοκρατορικής ταχυδρομικής υπηρεσίας «Kaiserliche Reichspost» που λειτουργούσε από το 1495, αλλά της διαδόχου της «Thurn-und-Taxis-Post» από το 1650 και μετά.

Όλα από κάπου ξεκινάνε
Τις άμαξες coach, με την καμπίνα επιβατών κτισμένη στο πλαίσιο, διαδέχθηκαν σε εξέλιξη οι berlin. Ονομάστηκαν έτσι επειδή ο συγκεκριμένος τύπος έγινε γνωστός για πρώτη φορά στη διαδρομή Βερολίνο-Παρίσι, την οποία έκανε συχνά ο κάτοικος Βραδεμβούργου και μέλος του οίκου των Hohenzollern ιδιοκτήτης της. Η πρώτη άμαξα αυτού του τύπου κτίστηκε μεταξύ των ετών 1660-1670 σε ένα εργαστήριο στο Πεδεμόντιο και εκ παραδρομής έλαβε το όνομά της από τη μεγάλη γερμανική πόλη. Σύμφωνα με τη μέθοδο κατασκευής της, η καμπίνα των επιβατών ήταν επικαθήμενη στο κέντρο του πλαισίου και στηριζόταν πάνω σε αυτό σε σιδηροτροχιές με δερμάτινα λουριά, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη άνεση στα μακρινά ταξίδια. Τον 18ο αιώνα οι ιμάντες έδωσαν σταδιακά την θέση τους στα χαλύβδινα ελατήρια. Στις ημέρες μας η ονομασία παραμένει ενεργή, αν και αλλαγμένη: Με τον όρο berlina ή berline περιγράφονται ακόμα στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες τα τετραθέσια αυτοκίνητα των τριών όγκων.

Η εξέλιξη των ειδών
Στο διάβα της εξέλιξής τους από τον 15ο αιώνα έως τα τέλη του 19ου, οι άμαξες έγιναν ελαφρύτερες και ασφαλέστερες. Από τις κατασκευές τύπου coach και berlin, με τη βαριά διακόσμηση και τις γλυπτές συνθέσεις που εξύψωναν το κύρος των εστεμμένων, έφτασαν μέσω των δεκαετιών βελτίωσής τους σε πιο απλά και λειτουργικά σχήματα. Ωφελήθηκαν από την βιομηχανική επανάσταση, υιοθετώντας χαλύβδινα ελατήρια και ελάσματα που έκαναν πιο εύκολη τη ζωή των επιβατών τους στο ταξίδι. Ακολούθησαν τα ελατήρια στους εμπρός τροχούς, τα χειροκίνητα φρένα και οι πολλαπλές επιλογές από πλευράς διαμόρφωσης αμαξωμάτων. Στα τέλη του 19ου αιώνα διέθεταν και επίστρωση ελαστικού υλικού, στην επιφάνεια των τροχών που ερχόταν σε επαφή με το έδαφος, για τη μείωση των κραδασμών στο δρόμο. Όσο για τις αναρτήσεις, δεν σταμάτησαν ποτέ να εξελίσσονται και να βελτιώνονται κατά το δοκούν. Όταν έφτασε η εποχή της Αυτοκίνησης πολλές τεχνικές λύσεις ήταν ήδη δρομολογημένες, όπως για παράδειγμα το κτίσιμο των πλαισίων, τα φύλλα σούστας και τα φρένα στους εμπρός τροχούς. Οι άμαξες χωρίς άλογα, όπως χαρακτηρίζονταν στο ξεκίνημά τους τα πρώτα αυτοκίνητα, είχαν το αναγκαίο τεχνολογικό υπόβαθρο για να επιβιώσουν στα πρώτα χρόνια και στη συνέχεια να επικρατήσουν ολοκληρωτικά.

Famous
Το όνομα της κωμόπολης, που χρησιμοποιήθηκε ευρέως για να χαρακτηρίσει αυτήν την τεχνική, έφτασε παντού και προσαρμόστηκε στη καθημερινή γλώσσα κάθε λαού. Με το πέρασμα των χρόνων (ή μάλλον των αιώνων) το «Kocs» πλέον διεθνοποιήθηκε και μετατράπηκε σε «coach», αποκτώντας μάλιστα και πολλές ερμηνείες, ακόμη και στις αθλητικές δραστηριότητες, με τη χρήση ενός δεύτερου συνθετικού. Στον καιρό του αυτοκινήτου, η λέξη που όριζε τους επαγγελματίες αμαξοποιούς στα πιο βιομηχανοποιημένα ευρωπαϊκά κράτη, ταίριαξε απόλυτα με τους καροσερίστες της νέας εποχής. Έκτοτε, όλα πήραν το δρόμο τους και φτάσαμε μέχρις εδώ...

credits

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας