Carhistory.gr Logo
  » airplanes » Spartan Cruiser
Spartan Cruiser
airplanes
Έξι ημέρες, για να πετάξεις από την Αγγλία ως το Πακιστάν, είναι πια πολλές στους καιρούς που ζούμε. Όμως, στις αρχές της δεκαετίας του '30, ο χρόνος αυτός ήταν αξιοθαύμαστος για ένα τρικινητήριο αεροπλάνο με πιστόνια.

To «Spartan Cruiser» ήταν ένα αεροσκάφος χαμηλής πτέρυγας, με τρεις κινητήρες, βρετανικής παραγωγής. Σχεδιασμένο το 1931 από τον Edgar Percival, ξεκίνησε την σταδιοδρομία του ως αεροσκάφος ταχυδρομικών αποστολών, με την ονομασία «Saro-Percival Mailpane» και αρχικό κατασκευαστή την εταιρεία «Saunders-Roe Limited» (Saro). Με ξύλινα φτερά, άτρακτο από κόντρα πλακέ και σταθερό σύστημα προσγείωσης, έφερε τρεις κινητήρες de Havilland «Gipsy III» των 120 ίππων έκαστος και πέταξε για πρώτη φορά στις αρχές του 1932. Όταν η Saro αναδιοργανώθηκε οικονομικά, ο Percival της πούλησε τα δικαιώματα που κατείχε στο αεροσκάφος, το οποίο στη συνέχεια ανασχεδιάστηκε και ονομάστηκε Saro «A.24 Mailplane». Λόγω των στενών δεσμών μεταξύ της Saro και της Spartan Aircraft Limited, η ανάπτυξή του μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις της δεύτερης. Κατόπιν, τροποποιήθηκε κατάλληλα ώστε να αποκτήσει και δύο θέσεις επιβατών, ενώ άλλαξε ονομασία για ακόμη μια φορά (Spartan Mailplane). Στις 15 Ιουνίου 1932, το Mailplane με στοιχεία ταυτότητας «G-ABLI» απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Stanley Park του Blackpool με τελικό προορισμό το Karachi του Πακιστάν, ταξίδι που με τις απαραίτητες στάσεις για ανεφοδιασμό και διανυκτέρευση διήρκεσε 5 ημέρες, 23 ώρες και 50 λεπτά. Καθώς όμως εξακολουθούσε να μην έχει εμπορικό ενδιαφέρον ως ταχυδρομικό, η εταιρεία το επανασχεδίασε και το μετέτρεψε σε επιβατικό. Το πρωτότυπο του Spartan Cruiser (G-ABTY, αργότερα γνωστό ως Cruiser I) πέταξε για πρώτη φορά τον Μάιο του 1932 με πιλότο τον Louis Strange. Οι βασικές γραμμές του αεροσκάφους είχαν ασφαλώς διατηρηθεί, όμως η ξύλινη άτρακτος έδωσε τη θέση της σε μια μεταλλική, στην οποία υπήρχε ο απαραίτητος χώρος για έξι επιβάτες και διμελές πλήρωμα. Στις 27 Ιουνίου της ίδιας χρονιάς το Cruiser I και το Mailplane παρουσιάστηκαν στο αεροδρόμιο του Hendon, όπου έλαβε χώρα η πρώτη διοργάνωση της Society of British Aircraft Constructors (SBAC). Ακολούθως, τα δύο αεροπλάνα πέταξαν για προωθητικούς σκοπούς σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, καλύπτοντας συνολικά 5.780 χιλιόμετρα πτήσης. Το πιο χειροπιαστό αποτέλεσμα αυτού του εγχειρήματος ήταν η παραγγελία δύο αεροσκαφών από τις αερογραμμές Aeroput της Γιουγκοσλαβίας, καθώς και η παραγωγή ορισμένων κατόπιν αδείας στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Zmaj στο Zemun.

Cruiser II & III
Σύντομα η Spartan Aircraft Limited επανασχεδίασε το αεροσκάφος, παρουσιάζοντας το Cruiser II, με τροποποιημένη άτρακτο και πιλοτήριο. Το πρώτο αναβαθμισμένο αεροπλάνο (G-ACBM) πέταξε τον Φεβρουάριο του 1933 με κινητήρες Cirrus Hermes IV, τους οποίους χρησιμοποίησαν και τα επόμενα δύο αυτού του τύπου (G-ACKG/VT-AER). Τα περισσότερα από τα δώδεκα συνολικά Cruiser II που κατασκευάστηκαν την περίοδο 1933-1934, έπαιρναν κίνηση από τα τρία μηχανικά σύνολα Gipsy Major της de Havilland, εκτός από τα G-ACOU και OK-ATM, που εφοδιάζονταν με τους κινητήρες Walter Major. Από αυτά, πέντε εξήχθησαν σε άλλες χώρες. Tελικά, μόνο ένα Cruiser II κτίστηκε κατόπιν αδείας από την Zmaj στο Zemun (το YU-SAP, το 1935). Η επόμενη εξέλιξη του αεροσκάφους ήταν η Cruiser III, με αεροδυναμικά εκλεπτυσμένη άτρακτο, τροποποιημένο αλεξήνεμο και χώρο για οκτώ επιβάτες. Όμως, μόνο τρία από αυτά κατασκευάστηκαν (G-ACYK, G-ADEL και G-ADEM), όλα τους για να εξυπηρετήσουν τα δρομολόγια της Spartan Air Lines.

Το Spartan Cruiser σε υπηρεσία
Toν Απρίλιο του 1933 η Spartan Air Lines, θυγατρική της Spartan Aircraft Limited, περιέλαβε στα δρομολόγιά της το μοναδικό Cruiser I (G-ABTY) και δύο Cruiser II (G-ACDW και G-ACDX), χρησιμοποιώντας ως βάση της το αεροδρόμιο του Heston. Στη συνέχεια η Iraq Airwork Limited παρήγγειλε ένα αεροσκάφος για τα δοκιμαστικά δρομολόγια από τη Βαγδάτη στη Μοσούλη, ενώ ένα επιπλέον αεροσκάφος ζητήθηκε από την αιγυπτιακή Misr Airwork. Δύο Cruiser II και ένα Cruiser III υπηρέτησαν στη RAF το 1940. Η άτρακτος ενός Cruiser III (G-ACYK), που έπεσε θύμα ατυχήματος το 1938, εκτίθεται σήμερα στο National Museum of Flight του East Fortune, στη Σκωτία. Το βρετανικό δικινητήριο επιβατικό αεροσκάφος χρησιμοποιήθηκε επίσης από τις αερογραμμές της Τσεχοσλοβακίας (Bata Shoe Company), της Ινδίας (Maharajah of Patiala), του Ηνωμένου Βασιλείου (British Airways, από το 1936 μέχρι το 1940), της Σκωτίας (Scottish Airways, από το 1936 ως το 1938) της United Airways (το 1934) και της Πολεμικής Αεροπορίας της Γιουγκοσλαβίας (το 1940). Το 1942, μεσούντος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, η σταδιοδρομία του αεροσκάφους ολοκληρώθηκε, με τη συνολική παραγωγή του να ανέρχεται σε 17 μονάδες.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

SPARTAN CRUISER II
Κατασκευαστής: Spartan Aircraft Limited
Σχεδιαστής: Edgar Percival
Πλήρωμα: 2 (κυβερνήτης, συγκυβερνήτης)
Επβάτες: 6
Μήκος: 11,94 μ.
Εκπέτασμα φτερών: 16,46 μ.
Ύψος: 3,05 μ.
Εμβαδόν φτερών: 40,50 τ.μ.
Βάρος κενό: 1.656 κιλά
Mέγιστο βάρος απογείωσης: 2.812 κιλά
Κινητήρες: 3 × de Havilland Gipsy Major, 130 ίππων έκαστος
Ανώτατη ταχύτητα: 214 χλμ./ώρα
Ταχύτητα ταξιδίου: 185 χλμ./ώρα
Αυτονομία: 500 χλμ.
Ύψος πτήσης: 4.570 μ.
Ταχύτητα ανόδου: 3,2 μέτρα ανά δευτερόλεπτο
Μονάδες παραγωγής: 17

credits

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας