Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » ZAZ 968
ZAZ 968
iron curtain

Το «αυτοκίνητο του λαού» της Σοβιετικής Ένωσης, που έμεινε στην παραγωγή για σχεδόν 30 χρόνια...

Τα Zaporozhets ήταν μια σειρά από δίθυρα μοντέλα, με τον κινητήρα τοποθετημένο πίσω και τη μετάδοση της κίνησης να διεξάγεται μέσω των πίσω τροχών, τα οποία παρήγαγε η ZAZ (o μεγαλύτερος κατασκευαστής οχημάτων της Ουκρανίας) στη μακρά χρονική περίοδο από το 1960 μέχρι το 1994. Το αυτοκίνητο πήρε την ονομασία του από την πόλη Zaporizhia, που βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της χώρας, το οποίο στις ημέρες μας συνταράσσεται από τη σύρραξη μεταξύ Ουκρανών εθνικιστών και Ρώσων αυτονομιστών. Από οικονομικής πλευράς, ήταν το πιο προσιτό στην εποχή της Σοβιετικής Ένωσης, με τιμή πώλησης που κυμαινόταν από 1.800 μέχρι 2.200 ρούβλια. Το πιο αναγνωρίσιμο και δημοφιλές μοντέλο της σειράς ήταν το 968, του οποίου η μαζική παραγωγή ξεκίνησε το 1971 και ολοκληρώθηκε το 1994, στην έκδοση 968Μ.

Μια πρώτη γνωριμία
Το Zaporozhets 968 ανεπίσημα βασιζόταν στο γνωστό μας NSU Prinz, πλην όμως ήταν πλήρως ανασχεδιασμένο, με χαρακτηριστικό του τα λεγόμενα «αυτιά» επάνω από τα πίσω φτερά, που λειτουργούσαν ως εισαγωγές αέρα για την καλύτερη ψύξη του κινητήρα. Το μηχανικό του σύνολο ήταν ένας V4 των 1.2 λίτρων με ισχύ 41 ίππων, ο οποίος συνδυαζόταν με χειροκίνητο κιβώτιο ταχυτήτων των τεσσάρων σχέσεων. Το Zapo, όπως ήταν το παρατσούκλι του στις χώρες του Ανατολικού Συνασπισμού, έπαιξε με μεγάλη επιτυχία το ρόλο του «αυτοκινήτου του λαού» στη Σοβιετική Ένωση. Ο βασικός εξοπλισμός του ήταν λιτός, όπως άλλωστε όριζαν οι αρχές του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, που αντιστρατεύονταν τις μικροχαρές στις χώρες που άλλοτε αποκαλούσαμε «σιδηρούν παραπέτασμα». Ωστόσο, το αυτοκίνητο διέθετε ηχοσύστημα από τη βασική του έκδοση κι αυτό ήταν πολύ σημαντικό για την καθημερινότητα των κατόχων του την εποχή εκείνη.

965& 965Α
Το 965 ήταν ένα αυτοκίνητο πόλης που κατασκευαζόταν από το 1960 έως το 1963, αντικαθιστώντας ουσιαστικά το προπολεμικού σχεδιασμού Moskvich 401, που βασιζόταν στο τετράθυρο Opel Kadett. Παρατηρώντας το όλο και αυξανόμενο εμπορικό μερίδιο των μικρών αυτοκινήτων στην Ευρώπη (που αντιπροσώπευαν το 25%-40% του συνόλου των πωλήσεων στις διάφορες αγορές της), ο αρμόδιος υπουργός της Σοβιετικής Ένωσης για την αυτοκινητοβιομηχανία επέλεξε το Fiat 600 ως πρότυπο προς μίμηση. Όπως και εγένετο άλλωστε, με την τελική μορφή του 965 να έχει παρόμοιο με του ιταλικού μοντέλου πλαίσιο, μετάδοση, σύστημα διεύθυνσης και πίσω ανάρτηση. Η παραγωγή του ξεκίνησε στις 25 Οκτωβρίου 1960, ενώ η τιμή πώλησης της βασικής του έκδοσης ορίστηκε στα 1.800 ρούβλια. Το αναβαθμισμένο 965Α παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 1962, με τον V4 κινητήρα των 887 κ.εκ. να αποδίδει 27 ίππους. Ακριβώς τέσσερα χρόνια αργότερα, το μοντέλο ισχυροποιήθηκε, ανεβαίνοντας στους 30 ίππους. Η σταδιοδρομία του ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 1969, αριθμώντας 322.106 μονάδες παραγωγής. Το πρώτο ZAZ πέρασε στην ιστορία και με το υποκοριστικό «καμπούρης» (Humpback), εξαιτίας της έντονης κλίσης στο πίσω μέρος του αμαξώματός του.

966Α & 966Β

Η δεύτερη γενιά των Zaporozhets άρχισε να παράγεται τον Νοέμβριο του 1966, παρά το γεγονός ότι το πρωτότυπό της ήταν έτοιμο από το 1961. Αυτή τη φορά το Fiat 600 δεν χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο, αφού τον πρώτο λόγο στον σχεδιασμό της είχαν η Chevrolet Corvair και το NSU Prinz. Χρέη κινητήρα για το 966Α εκτέλεσε ο δοκιμασμένος V4 των 887 κ.εκ., ισχύος 30 ίππων, ενώ στο βασικό εξοπλισμό του μοντέλου περιλαμβανόταν και το ραδιόφωνο. Δύο χρόνια αργότερα άλλαξε μηχανικό σύνολο, αποκτώντας τον μεγαλύτερο V4 των 1.197 κ.εκ., απόδοσης 41 ίππων. Για την περίσταση μετονομάστηκε σε 966Β, ενώ το μοντέλο με τον μικρότερο κινητήρα που δεν κατασκευάστηκε σε μεγάλους αριθμούς, κωδικοποιήθηκε ως 966Α. Το 966Β ήταν πιο βαρύ (780 κιλά), πλην όμως ήταν καλύτερο στα σημεία, αλλά και ταχύτερο από το 966Α (τελική ταχύτητα 121 χλμ./ώρα), παραμένοντας στη γκάμα της εταιρείας μέχρι τις αρχές του 1972.

968 & 968Α

Το πιο δημοφιλές (μαζί με το 968Μ) Zaporozhets της μηχανολογικής ιστορίας παρουσιάστηκε στα τέλη του 1971, εφοδιασμένο με τον νέο V4 κινητήρα των 1.197 ίππων από το 966Β. Η πιο προφανής αλλαγή στην εξωτερική του εμφάνιση ήταν η αντικατάσταση της ψευδο-χρωμιωμένης μάσκας του με μια οριζόντια διακόσμηση-πινελιά, που του έδωσε περισσότερη αρχοντιά. Από τις υπόλοιπες διαφοροποιήσεις του σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, ξεχώριζαν το λιγότερο αυστηρό ταμπλό και τα καλύτερα εμπρός φρένα. Το 1973 αναβαθμίστηκε, αποκτώντας καλύτερο τιμόνι και νέα πλαστικά στο ταμπλό (968Α), συνεχίζοντας να παράγεται με αυτή τη μορφή ως το 1980. Το 968A κατασκευάστηκε επίσης σε διάφορες παραλλαγές,προορισμένο για άτομα με ειδικές ανάγκες.

968Μ

Το 1979, η σειρά 968 αντικαταστάθηκε από το εκσυγχρονισμένο 968Μ. Αυτή τη φορά τα «αυτιά» που χρησίμευαν για την ψύξη του κινητήρα είχαν αφαιρεθεί, ενώ ένα μεγάλο μέρος του εξωτερικού χρωμίου είχε αντικατασταθεί με μαύρο πλαστικό. Η εσωτερική του διακόσμηση ήταν επίσης αναβαθμισμένη, με την προσθήκη ενός μικρού ντουλαπιού που έκλεινε μπροστά από τον συνοδηγό, αλλά και με ένα ελαφρά πιο μοντέρνο ταμπλό. Ήταν διαθέσιμο με τον κινητήρα MeMZ 968E των 40 ίππων με καρμπιρατέρ χαμηλής συμπίεσης για τα καύσιμα με περιεκτικότητα 76 οκτανίων, με τον MeMZ 968GE των 44 ίππων με το διπλό καρμπυρατέρ και τον MeMZ 968BE των 50 ίππων για τα καύσιμα με περιεκτικότητα 93 οκτανίων. Το 968Μ ήταν το πιο σύγχρονο μοντέλο Zaporozhets και η παραγωγή του είχε διάρκεια μεγαλύτερη από όλων των άλλων, καθώς έληξε στις 1 Ιουνίου 1994. Η έκδοση 968S, με κινητήρα 1.300 ή 1.400 κ.εκ., δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Διαχρονικό...

 

Για να βρούμε τους λόγους που το πισωκίνητο ZAZ των 750-800 κιλώνέγινε ένα από τα σύμβολα της σοβιετικής αυτοκινητοβιομηχανίας, δεν έχουμε παρά να ανατρέξουμε στο κλασικό του σχήμα και στην απλότητά του, σε συνδυασμό με τις ευχάριστες στο μάτι πινελιές από χρώμιο που διέτρεχαν τις πλαϊνές του επιφάνειες και στόλιζαν διακριτικά τον προφυλακτήρα του. Από εκεί και πέρα και παρά τον ήχο του κινητήρα του, που σε πολλούς θύμιζε Porsche, δεν υπήρχε ίχνος άγχους στον τομέα των επιδόσεων, αφού πολύ δύσκολα το αυτοκίνητο μπορούσε να φτάσει σε ανώτατη ταχύτητα τα 120 χιλιόμετρα την ώρα. Οι εκδόσεις που προορίζονταν για εξαγωγή, κυρίως στις χώρες-δορυφόρους της Σοβιετικής Ένωσης, είχαν διάφορες κωδικές ονομασίες (ZAZ-965E, ZAZ-965AE, ZAZ-966E, ZAZ-968E, ZAZ-968AE), με πιο εύηχες τις Jalta και Eliette. Τα Zaporozhets που βγήκαν από το εργοστάσιο του Melitopol,από το 1960 ως το 1994, αρίθμησαν συνολικά 3.422.444μονάδες παραγωγής.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ZAZ 968A (1970)
Kινητήρας: V4
Κυβισμός: 1.196 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 76 mm x 66 mm
Σχέση συμπίεσης: 8.4:1
Ισχύς: 44 ίπποι στις 4.400 σ.α.λ.
Ροπή: 80 Nm στις 3.000 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: χειροκίνητο 4 σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 123 χλμ/ώρα
0-100 χλμ./ώρα: 33,5 δλ.
Μήκος: 3.730 χλστ.
Πλάτος: 1.535 χλστ.
Ύψος: 1.370 χλστ.
Μεταξόνιο: 2.160 χλστ.
Μετατρόχιο εμπρός: 1.220 χλστ.
Μετατρόχιο πίσω: 1.200 χλστ.
Βάρος: 780 κιλά

 

carhistory

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας