Carhistory.gr Logo
  » iron curtain » ZIS-101
ZIS-101
iron curtain

Το τετράθυρο επιβατικό μοντέλο παραγωγής της Σοβιετικής Ένωσης, που θύμιζε Packard και απευθυνόταν στους αξιωματούχους του καθεστώτος...

Η AMO ZΙL, με το πρώτο συνθετικό του ονόματός της να προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Avtomobilnoe Moskovskoe Obshchestvo και το δεύτερο από το Zavod Ιmeni Likhachova, ήταν μια από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες των πρώτων δεκαετιών του σοσιαλιστικού καθεστώτος, κατασκευάζοντας αυτοκίνητα, φορτηγά, στρατιωτικά οχήματα και βαρύ εξοπλισμό με έδρα τη Μόσχα. Η ZIL παρήγαγε επίσης θωρακισμένα αυτοκίνητα για τους περισσότερους σοβιετικούς ηγέτες, λεωφορεία και τεθωρακισμένα οχήματα μάχης. Μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού (1991) η εταιρεία κατασκεύαζε χειροποίητες υπερπολυτελείς λιμουζίνες για βαθύπλουτους πρώην σοβιετικούς αξιωματούχους και για την τότε ρωσική κυβέρνηση. Τα συγκεκριμένα μοντέλα κόστιζαν όσο μια Maybach ή μια Rolls-Royce και ποτέ η ετήσια παραγωγή τους δεν ξεπέρασε τις δώδεκα μονάδες.

Προϊστορία
Tο εργοστάσιο ιδρύθηκε το 1916 και μία από τις πρώτες του ενέργειες ήταν να αναλάβει την παραγωγή του μικρού φορτηγού F-15 στις εγκαταστάσεις του, κατόπιν αδείας από τη Fiat. Όμως, η οκτωβριανή επανάσταση και ο εμφύλιος πόλεμος που ξέσπασε στη χώρα ως την οριστική επικράτηση των μπολσεβίκων, διέκοψε για αρκετά χρόνια κάθε κατασκευαστική δραστηριότητα. Έτσι, το AMO F-15 κύλησε για πρώτη φορά τους τροχούς του στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Μόσχας την 1η Νοεμβρίου 1924. Ακολούθησαν δυό επιτυχημένοι τύποι ανθεκτικών στο ρωσικό χειμώνα φορτηγών, τα AMO-2 (1930) και AMO-3. Το 1931 έλαβε χώρα μια ριζική αναδιοργάνωση, που συντελέστηκε με τη βοήθεια της αμερικανικής εταιρείας A.J. Brandt Company, μετά την οποία το όνομα της εταιρείας άλλαξε σε Zavod Imeni Stalina (ZIS), διαφοροποιώντας πλέον και την κωδικοποίηση των μοντέλων. Ως το 1934 η εταιρεία είχε παρουσιάσει μια σειρά από φορτηγά με κοντό ή μακρύ μεταξόνιο, με τράκτορες και ρυμουλκούμενα οχήματα, αλλά και άλλες βαριές κατασκευές (ZIS-10 ως ZIS-15). Δύο χρόνια μετά, έφτασε η ώρα για το πρώτο επιβατικό μοντέλο, που φυσικά μπορούσε να απευθυνθεί μόνο στους αξιωματούχους του σοσιαλιστικού πολιτεύματος.

ZIS-101

To ZIS-101 ήταν ένα τετράθυρο sedan, που θύμιζε έντονα μοντέλο της αμερικανικής Packard και χρωστούσε τα αρχικά του στον πατερούλη του σοβιετικού καθεστώτος Ιωσήφ Στάλιν (Zavod Imeni Stalina). Το αυτοκίνητο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 29 Απριλίου 1936, έχοντας κάτω από το κάλυμμα του κινητήρα του ένα βασισμένο σε block της Buick οκτακύλινδρο σε σειρά μηχανικό σύνολο των 5.8 λίτρων, που συνδυαζόταν με χειροκίνητο κιβώτιο ταχυτήτων των τριών σχέσεων και αποδίδοντας 90 ίππους έδινε στο αυτοκίνητο τελική ταχύτητα 115 χιλιομέτρων την ώρα. Δύο χρόνια αργότερα εμφανίστηκε η τετράθυρη convertible έκδοση ZIS-102, η οποία παραγόταν μέχρι το 1940. Το 1939 το sedan μοντέλο ισχυροποιήθηκε, με την απόδοση του κινητήρα να ανεβαίνει στους 110 ίππους και την ανώτατη ταχύτητα να φτάνει πλέον τα 140 χιλιόμετρα την ώρα (ZIS-101A). Την ίδια εποχή είδε το φως της δημοσιότητας η δίθυρη έκδοση 101-Sport, σαφώς επηρεασμένη από τις καλύτερες στιγμές της αμερικανικής αισθητικής εκείνων των χρόνων, που σχεδίασε εκπληκτικά ο Valentin Nikolaevich Rostkov. Ο κινητήρας της ήταν ίδιος με του 101-Α, αλλά βελτιωμένος σε καίρια σημεία από τους μηχανικούς απέδιδε 141 ίππους, ικανούς να δώσουν στο αυτοκίνητο τελική ταχύτητα 162 χιλιομέτρων την ώρα (ή 180 χλμ./ώρα, σύμφωνα με δημοσιεύματα της Pravda). Όμως, το κομψοτέχνημα του Rostkov καθυστέρησε να μπει στην παραγωγή και δεν πρόλαβε να κατασκευαστεί σε περισσότερες από δύο μονάδες, αφού η λειτουργία του εργοστασίου σταμάτησε λόγω της εισβολής των Ναζί στη Σοβιετική Ένωση το 1941. Έτσι, ολόκληρο το ZIS-101, πέρασε στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία προπολεμικά μοντέλα παραγωγής, αλλά και ως το πρώτο τετράθυρο της ΕΣΣΔ. Η συνολική παραγωγή του αρίθμησε 8.751 μονάδες, εκ των οποίων περίπου 2.000 ανήκουν στην έκδοση 101Α και μόλις 2 στην δίθυρη Sport.

Εκδόσεις

ZIS-101 90 ίππων
ZIS-101A 110 ίππων
ZIS-101B πρωτότυπο
ZIS-101C ασθενοφόρο
ZIS-101 Sport 141 ίππων
ZIS-102 Convertible 90 ίππων

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ΖΙS-101A (1939)
Kινητήρας: 8κύλινδρος σε σειρά
Κυβισμός: 5.760 κ.εκ.
Διάμετρος x διαδρομή: 85 mm x 127 mm
Ισχύς: 110 ίπποι στις 3.200 σ.α.λ.
Μετάδοση κίνησης: στους πίσω τροχούς
Κιβώτιο ταχυτήτων: χειροκίνητο τριών σχέσεων
Ανώτατη ταχύτητα: 142 χλμ/ώρα
Μήκος: 5.647 χλστ.
Πλάτος: 1.892 χλστ.
Ύψος: 1.856 χλστ.
Μεταξόνιο: 3.605 χλστ.
Βάρος: 2.550 κιλά
Περίοδος παραγωγής: 1939-1941
Μονάδες παραγωγής: περίπου 2.000

carhistory

Kείμενο: Σπύρος Χατήρας